Gjimnazi "Havzi Nela" i Kukësit – 70 vite traditë, arsim dhe vlera, një shkollë që ka mësuar breza dhe ka formuar një qytet

Përgatiti: Xhevahir Shaqiri 

Ka institucione që maten me vite. Ka të tjerë që maten me ndikimin që lënë pas. Shkolla është një prej tyre.

Gjimnazi “Havzi Nela” i Kukësit, në shtatë dekada të ekzistencës së tij, nuk ka qenë thjesht një institucion i arsimit të mesëm. Ai ka qenë një pjesë e historisë së qytetit, e zhvillimit të tij kulturor e shoqëror dhe, mbi të gjitha, e formimit të brezave që kanë përcaktuar në mënyra të ndryshme jetën e këtij komuniteti.

Në vitin 2026, kur kjo shkollë shënon 70-vjetorin e themelimit, historia e saj nuk mund të lexohet vetëm si një varg datash, emrash dhe statistikash. Ajo duhet parë si historia e një ideje: besimit se përmes dijes mund të ndërtohet e ardhmja.

Nga rrënjët e arsimit kombëtar te lindja e gjimnazit

Historia e arsimit në trevën e Kukësit është më e hershme se vetë historia e gjimnazit.

Në fillim të shekullit XX, në një kohë kur përhapja e arsimit shqip ishte një akt me rëndësi të veçantë kombëtare, në këtë trevë nisën të shfaqeshin qendrat e para të dijes.

Në vitin 1911, në Kolesjan u hap një nga shkollat e para shqipe të zonës, me mësuesin patriot Riza Spahiu. Pak vite më vonë, në 1914, u hap shkolla në Bicaj. Këto përpjekje përbëjnë disa prej gurëve të parë të një tradite arsimore që do të vazhdonte të zgjerohej ndër dekadat pasuese.

Zhvillimi i arsimit ishte i lidhur ngushtë me zhvillimin e vetë shoqërisë. Deri në vitin 1939, në rrethin e Kukësit funksiononin 21 shkolla, me 931 nxënës dhe 25 mësues. Pas Luftës së Dytë Botërore, zgjerimi i rrjetit arsimor mori përmasa të reja. Në vitin 1950, në zonë funksiononin 92 shkolla fillore, me 6380 nxënës dhe 152 mësues.

Kjo rritje krijoi kushtet për një hap të ri: krijimin e arsimit të mesëm në nivelin që kërkonte zhvillimi i kohës.

Dhe ai hap erdhi në vitin 1956.

Më 1 shtator 1956 u hap Gjimnazi i Kukësit, i cili në fillimet e tij mbajti emrin “8 Nëntori”.

Fillimi ishte modest në numra, por i madh në domethënie.

Një klasë.

50 nxënës.

Një institucion që sapo kishte nisur rrugëtimin.

Prej tyre, 30 nxënës ishin përfitues të bursës shtetërore, ndërsa 20 vinin nga qyteti dhe zonat përreth. Drejtuesi i parë i institucionit ishte Burhan Hoti, i cili mori përsipër detyrën e vështirë të organizimit dhe konsolidimit të një shkolle që do të merrte shpejt një rëndësi përtej kufijve të qytetit.

Gjimnazi nuk u konceptua thjesht si një shkollë për Kukësin. Ai nisi të funksiononte si një institucion me shtrirje rajonale, duke u shërbyer nxënësve edhe nga Hasi, Tropoja dhe zona të tjera përreth.

Në retrospektivë, 50 nxënësit e vitit 1956 mund të duken si një numër i vogël. Por çdo institucion i madh nis me një fillim të tillë.

Dhe historia e këtij gjimnazi dëshmon se rëndësia e një shkolle nuk matet nga numri i nxënësve në ditën e parë, por nga numri i jetëve që ajo arrin të ndryshojë përgjatë historisë së saj.

Mësuesit – themeli i një tradite

Historia e një shkolle nuk shkruhet vetëm në regjistra. Ajo shkruhet në klasë.

Në dërrasën e zezë. Në fletoret e nxënësve. Në pyetjet e tyre. Në këshillat e mësuesve. Në përkushtimin e atyre që e kanë kuptuar arsimin jo thjesht si profesion, por si mision.

Gjatë dekadave të para të veprimtarisë së tij, Gjimnazi i Kukësit u pasurua me një trupë pedagogjike që kontribuoi në krijimin e një tradite të fortë arsimore.

Ndër emrat që lidhen me këtë periudhë përmenden Mustafa Hoxha, Beqir Osmani, Hysen Shehu, Xhavit Biçaku, Qemal Mata, Shaban Seiti, Zef Simoni, Agim Kapisyzi, Fadil Kaca, Abdyrrhman Tota, Ali Domi, Kadri Spahiu dhe shumë të tjerë.

Ata përfaqësojnë një brez mësuesish për të cilët shkolla ishte shumë më tepër se një vend pune. Ishte vendi ku formohej njeriu.

Prandaj, në historinë e 70 viteve të këtij gjimnazi, emrat e mësuesve nuk duhen parë thjesht si një listë personash. Ata janë pjesë e trashëgimisë pedagogjike të institucionit sepse një shkollë nuk trashëgon vetëm ndërtesa, laboratorë, libra apo dokumente.

Trashëgon një mënyrë të të menduarit.

Nga gjimnaz në qendër të arsimit profesional

Një kapitull i veçantë në historinë e institucionit përbën zhvillimi i arsimit profesional.

Gjatë dekadave të mëvonshme, shkolla u zgjerua dhe mori një profil të gjerë arsimor e profesional, duke iu përgjigjur nevojave të zhvillimit ekonomik dhe shoqëror të kohës.

Në 1961 u hapën shkollat pedagogjike dyvjeçare dhe katërvjeçare për përgatitjen e mësuesve të arsimit fillor.

Në 1971, spektri u zgjerua me degët pedagogjike, minerare dhe të agronomisë.

Në 1976, institucionit iu shtuan profilet mekanike, të ndërtimit, ekonomike dhe teknike.

Ndërsa në 1984, hapja e degës së muzikës i dha shkollës edhe një dimension të ri – atë artistik e kulturor.

Kjo shumëllojshmëri profilesh e shndërroi institucionin në një prej qendrave të rëndësishme të përgatitjes së kuadrove në verilindje të vendit.

Në bankat e saj nuk përgatiteshin vetëm nxënës.

Përgatiteshin mësues, teknikë, specialistë, profesionistë dhe qytetarë, të cilët më pas do të shërbenin në fusha të ndryshme të jetës së vendit.

Vitet ’90 – një shkollë në një shoqëri që ndryshonte

Ashtu si e gjithë shoqëria shqiptare, edhe shkolla do të përballej me një transformim të thellë pas viteve ’90.

Ndryshimi i sistemit politik dhe shoqëror solli reforma të rëndësishme edhe në arsimin shqiptar. Në vitin 1992, profilet profesionale pushuan së funksionuari dhe institucioni vijoi veprimtarinë si gjimnaz i arsimit të përgjithshëm.

Në këtë periudhë, shkolla mori emrin “Havzi Nela”, në nderim të poetit dhe disidentit kuksian.

Emri i tij i dha institucionit një dimension të ri simbolik.

Havzi Nela mbeti në kujtesën shqiptare si një figurë e lidhur me lirinë e mendimit, dinjitetin njerëzor dhe qëndresën përballë mohimit të fjalës së lirë.

Kështu, emri i ri i shkollës u bë pjesë e një epoke të re në historinë e saj – një epokë në të cilën arsimi do të përballej me detyrën e edukimit të qytetarit në një shoqëri demokratike.

Shkolla përballë shekullit XXI

Shekulli XXI e gjeti Gjimnazin “Havzi Nela” përballë një tjetër transformimi.

Arsimi nuk mund të mbetej i njëjtë në një botë që po ndryshonte me ritme të jashtëzakonshme.

Teknologjia, globalizimi, komunikimi digjital, informacioni i pakufishëm dhe ndryshimet në tregun e punës krijuan kërkesa të reja për shkollën dhe mësuesin.

Në këtë realitet, gjimnazi ka vijuar përpjekjet për modernizimin e mjediseve, përfshirjen e teknologjisë në mësimdhënie, zhvillimin e metodave bashkëkohore dhe rritjen e pjesëmarrjes së nxënësve në aktivitete akademike, kulturore dhe qytetare.

Olimpiadat, konkurset, projektet, aktivitetet artistike, bashkëpunimet dhe përvojat e reja të të nxënit janë bërë pjesë e jetës së shkollës.

Por sfida e një gjimnazi modern nuk është vetëm të përgatisë nxënës për provime.

Është të përgatisë të rinj që dinë të mendojnë, të argumentojnë, të bashkëpunojnë, të krijojnë dhe të marrin përgjegjësi.

70 vite – nga një klasë te një trashëgimi

Shtatë dekada janë një kohë e mjaftueshme për të parë përtej statistikave.

Në vitin 1956 ishin 50 nxënës.

Sot, pas 70 vitesh, pas kësaj shkolle kanë kaluar breza të tërë nxënësish dhe mësuesish, secili duke lënë një gjurmë në historinë e saj.

Disa kanë mbetur në Kukës.

Të tjerë kanë ndërtuar jetën e tyre në qytete të ndryshme të Shqipërisë.

Të tjerë kanë marrë rrugën e universiteteve dhe institucioneve jashtë vendit.

Por, pavarësisht se ku ndodhen, një pjesë e historisë së tyre lidhet me këtë shkollë.

Kjo është ndoshta pasuria më e madhe e një institucioni arsimor:

të jetojë në kujtesën e njerëzve që ka formuar.

Një shkollë nuk e feston vetëm të kaluarën

70-vjetori nuk është vetëm një ceremoni për të kujtuar atë që ka ndodhur.

Është edhe një moment për të pyetur:

Çfarë shkolle duam të ndërtojmë për 10, 20 apo 30 vitet e ardhshme?

Kjo është pyetja që duhet ta shoqërojë këtë përvjetor.

Sepse respekti për traditën nuk do të thotë të jetosh me të kaluarën. Përkundrazi, tradita merr kuptim vetëm kur shërben si pikënisje për të ardhmen.

Gjimnazi “Havzi Nela” ka përpara sfida të reja: transformimin digjital, inteligjencën artificiale, ndryshimet në tregun e punës, edukimin qytetar, përfshirjen, mendimin kritik dhe nevojën për një shkollë gjithnjë e më të hapur ndaj botës.

Dhe pikërisht këtu qëndron kuptimi më i thellë i 70-vjetorit:

të nderosh atë që është ndërtuar dje, për të pasur guximin të ndërtosh atë që duhet të jetë nesër.

Një emër, shtatë dekada, mijëra histori

Nga ajo klasë e parë me 50 nxënës në vitin 1956 deri te gjimnazi i sotëm, rruga ka qenë e gjatë.

Kanë ndryshuar sistemet, brezat, metodat, teknologjitë dhe vetë shoqëria.

Por një gjë ka mbetur e pandryshuar: besimi se arsimi mund të ndryshojë jetën.

Gjimnazi “Havzi Nela” është sot 70 vjeç.

Por mosha e një shkolle nuk matet vetëm me vite.

Matet me brezat që ka formuar, mësuesit që kanë dhënë gjithçka nga vetja, ëndrrat që janë nisur nga bankat e saj dhe kontributin që ish-nxënësit e saj kanë dhënë në shoqëri.

Prandaj, 70-vjetori i Gjimnazit “Havzi Nela” nuk është vetëm një përvjetor.

Është një homazh për dijen.

Për mësuesin.

Për nxënësin.

Për familjen.

Për qytetin, dhe për një ide që nuk plaket kurrë:

Një shoqëri mund të ndërtojë të ardhmen e saj vetëm kur investon në mendjen dhe karakterin e brezit të ardhshëm.

70 vite Traditë – Arsim – Vlera… dhe historia vazhdon.

© Portali Shkollor - Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.