Liri Jollja: Kur libri bëhet dritare

Nga Liri Jollja

Mësuese e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe

Zv/drejtoreshë e shkollës

Përgjegjëse e bibliotekës

Shkolla 9-vjeçare “Vadardhë”, Sukth, Durrës

Biblioteka e “Vadardhës” rritet

Shkolla 9-vjeçare “Vadardhë”, Sukth, Durrës

Edhe në vite sfide, kur shkolla mëson nën çatinë e tjetrit, pasioni për librin nuk ka ndërtesë; ai jeton te nxënësi, te mësuesi, te bashkësia.

Pesë vite me radhë, shkolla jonë mëson nën çatinë e një shkolle pritëse në Sukth, pasojë e tërmetit që la plagë të thella. Por asnjë tërmet nuk ka fuqi t’i shembë muret e padukshëm që ndërtojmë çdo ditë midis nxënësit dhe librit. Biblioteka e “Vadardhës” vazhdon të jetojë, të rritet dhe të frymëzojë.

Një dhuratë që rrit brezin

Këtë vit shkollor, organizata humanitare World Vision, e cila mbështet disa shkolla në vend, zgjeroi bibliotekën tonë me një dhuratë të jashtëzakonshme: 607 libra jashtëshkollorë. Është një koleksion i pasur që çel horizonte të reja, jo vetëm rafte të reja.

Por librat nuk bëjnë diferencë vetëm duke qëndruar në rafte. Ata vlejnë kur hapen, dhe kjo ndodh falë mësuesve që i çojnë nxënësit drejt tyre me dashamirësi dhe besim.

“Leximi është udhëtimi i atij që nuk mund ta marrë trenin.” - François Mauriac

Nxënësit na befasuan në mënyrën më të bukur

Kur biblioteka u hap me dashuri dhe u plotësua me 607 librat e rinj të World Vision, nxënësit iu përgjigjën ftesës më shpejt se çdo pritje. Fëmijë që nuk kishin mbajtur kurrë një libër vullnetarisht filluan të kërkonin më shumë. Klasa të tëra u përfshinë në një garë të heshtur: kush lexon më shumë, një garë vetëm për të mirën e tyre.

Çfarë e ndez dëshirën për lexim tek nxënësi?

• Mësuesi që lexon vetë dhe flet për librat me gëzim e entuziazëm të sinqertë.

• Klima e klasës ku libri trajtohet si burim kënaqësie, jo vetëm detyrë shkollore.

• Liria për të zgjedhur: nxënësi lexon më shumë kur zgjedh vetë temën.

• Koha e dedikuar: minuta të qeta leximi brenda orës ose pas saj.

• Ndarja e historive, kur fëmijët i tregojnë njëri-tjetrit çfarë kanë lexuar.

• Modeli i të rriturit: prindi ose mësuesi si lexues aktiv.

Shembull konkret: kur mësuesi jep i pari

Ndërtimi i një biblioteke të gjallë nuk fillon me vendim institucional; fillon me një veprim të vogël që dikush e bën i pari. Këtë vit, dërgova në grupin e WhatsApp të mësuesve një mesazh të thjeshtë me nismën “Dhuro një libër”. Nuk u bë presion, nuk u kërkua llogari. Ishte vetëm një ftesë.

Jo të gjithë kolegët mundën të merrnin pjesë dhe kjo kuptohet. Por ata që iu përgjigjën, e bënë me zemër të hapur. Mësuesit kontribues shtuan në bibliotekë 5 kopje të “Odisesë”, vepër që mungonte, ndërkohë që “Iliada” ishte tashmë në raft. Kjo nuk ishte rastësi: ishte kujdes pedagogjik, sepse nxënësi që ka lexuar “Iliadën” meriton ta njohë edhe vazhdimin e historisë së luftës siç e tregon Homeri. Një mësues tjetër dhuroi 5 libra të tjerë, çdo titull një dritare e re.

Kur mësuesi jep shembull, mesazhi arrin te nxënësi pa u folur. Nxënësi nuk ka nevojë të dëgjojë “lexo më shumë”, ka nevojë të shohë mësuesin e tij duke dhuruar e duke diskutuar për kulturën e të lexuarit libra.

Dhe fryti nuk vonoi. Klasat që lexuan më shumë këtë vit ishin klasat 4/b dhe 7/b. Nxënësit e klasës 4/b, me mësuesen Ardita Dyrmishi, lexuan 20 tituj. Nxënësit e klasës 7/b lexuan 18 tituj, klasa ku libri është bërë zakon i përditshëm, jo detyrë.

Kjo është fitorja e vërtetë: jo numrat, por fakti që fëmijët lexuan sepse deshën.

Sfida dhe shpresa, bashkë

Pesë vite mësim si shkollë pritëse kanë qenë sfidë për të gjithë: mësues, nxënës dhe prindër. Por kjo sfidë ka sjellë edhe diçka të çmuar: na ka mësuar t’i vlerësojmë gjërat thelbësore. Ndërtesa kalon, por ajo që mësohet brenda saj mbetet. Libri mbetet.

Procesi i rindërtimit të shkollës sonë vazhdon. Por biblioteka jonë nuk pret rindërtimin; ajo rritet tani, libër pas libri, lexues pas lexuesi, pasion pas pasioni.

Çdo libër është një botë që pret

Nëse po e lexon këtë dhe je mësues, di tashmë se çfarë ndjesie sjell një libër i hapur mbi bankën e një fëmije që e zgjodhi vetë. Nëse je prind, di se sa gjatë flet fëmija yt kur historia e ka prekur. Nëse je nxënës dhe ke arritur deri këtu, tashmë je lexues.

Biblioteka e “Vadardhës” nuk është vetëm një dhomë me rafte. Është prova se edhe kur muri bie, ëndrra mbetet. Është dëshmia se mësuesi i mirë nuk pret kushte perfekte për të dhënë më të mirën. Dhe është ftesa e hapur për çdo zemër që beson se një fëmijë me libër në dorë ka të ardhme të ndritur.

Por kënaqësia më e madhe nuk vjen nga numrat e librave, as nga çmimet e klasave. Vjen në një moment të zakonshëm në korridor, në oborr, në zyrë, kur një nxënës i vogël i fillores të shikon në sy dhe të pyet me zë të qetë: “Dua një libër të lexoj. Mund të ma japësh?”

Edhe fëmijët më të vegjël kanë gjetur rrugën drejt bibliotekës, të tërhequr nga librat me ilustrime të bukura: “Princi i Vogël”, “Mbretëresha e Dëborës”, “Shitësi i Lumturisë”, “Vajza që Donte të Shpëtonte Librat”, “Fabulat e Ezopit” në shqip dhe anglisht. Libra që flasin me figura, por lënë shenja të thella.

Kur një fëmijë e kërkon vetë librin - pa detyrë, pa notë, pa presion - aty e di që puna ka pasur kuptim.

“Nuk kemi ende ndërtesë të re, por kemi diçka më të çmuar: kemi nxënës që lexojnë.”

Bashkë e bëjmë “Vadardhën” të lulëzojë
Mësues, prindër, nxënës… çdokush ka një rol.
Hap një libër sot. Dhuro një libër nesër. Ndaj një histori gjithmonë.