Liri Jollja: Çfarë fytyre ka mësuesi, atë fytyrë ka klasa; çfarë fytyre ka drejtuesi, atë fytyrë ka shkolla!

ÇFARË FYTYRE KA MËSUESI,

ATË FYTYRË KA KLASA.

ÇFARË FYTYRE KA DREJTUESI,

ATË FYTYRË KA SHKOLLA.

Mbi fuqinë e shembullit personal në arsim

Kur Fjalët Ranë në Vendin e Duhur

Ishte viti 2013. Ndodhesha në auditor, si studente e Masterit Shkencor “Menaxhim dhe Supervizim i Institucioneve Arsimore” në Universitetin “Aleksandër Moisiu”, Durrës. Ishte një nga ato ditë të zakonshme të studimeve deri sa një pedagog i imi tha një fjali. E tha thjeshtë, pa e komentuar shumë:

“Çfarë fytyre ka mësuesi, atë fytyrë ka klasa.

Çfarë fytyre ka drejtuesi, atë fytyrë ka shkolla.”

Ajo fjali nuk ra në mendje, ra në shpirt. Metafora e thjeshtë e atij pedagogu kishte një peshë që fjalët e zakonshme rrallë e bartin: se mësuesi nuk jep vetëm mësim, jep veten.

Aty gjeta emrin e diçkaje që e kisha ndier gjatë, por nuk e kisha shprehur kurrë, bindjen e heshtur se mësuesi nuk hyn në klasë me dije. Hyn me shembull.

Nuk e shkrova diku, nuk e komentova. E ndjeva.

Ajo metaforë më la gjurmë, më ngacmoi, më frymëzoi të jepja më të mirën, jo thjesht në mësimdhënie, por në mënyrën si hyja në klasë çdo ditë, si flisja, si shikoja nxënësit, si reagoja në çdo situatë.

Sot, prej 4 vitesh në drejtim, e kam sërish në mendje atë fjali, por tashmë e ndjej ndryshe. Tashmë e ndjej si pjesë e trupës drejtuese, si përgjegjësi që shtrihet përtej klasës sime, në çdo kënd të shkollës.

Ky artikull është rrugëtimi im : nga auditori i atij masteri, deri tek zyra e drejtueses. Është ftesë edhe për ju, që ta mendoni sërish: Cilën fytyrë i tregoni çdo ditë njerëzve që keni përgjegjësi për ta?

Nxënësi Është Argjilë e Gjallë

Nxënësi është si argjilë e gjallë, i ndjeshëm, i gatshëm, plot potencial. Çdo ditë që hyn në klasë, ai sjell me vete një hapje të re ndaj botës. Dhe çdo ditë mësuesi ka shansin e rallë, shansin të lërë gjurmë. Jo me ligjërata të gjata, jo me rregulla të ashpra. Por me praninë e tij.

Forma që i jep mësuesi argjilës me fjalë, me sjellje, me qëndrim mbetet e gdhendur shumë më gjatë se çdo leksion i mësuar përmendësh. Nxënësi mund të harrojë formulën,datat,kapitullin, por kurrë nuk harron ndjenjën që pati, kur mësuesi e besoi, kur e inkurajoi, kur e dëgjoi me vëmendje.

Po kështu, mësuesit janë argjila e drejtuesit. Ai që frymëzon mësuesin, frymëzon edhe nxënësin. Zinxhiri është i qartë dhe i pakundërshtueshëm:

Drejtuesi frymëzon mësuesin? Mësuesi frymëzon nxënësin? Nxënësi ndërton të ardhmen.

Fytyra e Mësuesit, Pasqyra e Klasës

Klasa nuk gënjen. Ajo pasqyron me besnikëri të heshtur atë që mësuesi është. Jo çfarë thotë. Çfarë është. Çdo ditë, me çdo gjest, me çdo fjalë, mësuesi shkruan pa e ditur kulturën e klasës së tij.

Hyni në dy klasa të ndryshme të së njëjtës shkollë. Në njërën nxënësit janë të gjallë, kuriozë, nuk druhen të gabojnë. Në tjetrën ka heshtje të rendë, nxënësit presin të mbarojë ora. Diferenca rrallë është kurrikula. Diferenca është mësuesi.

Kur mësuesi është korrekt dhe i saktë, nxënësi mëson se rregullat nuk janë për të tjerët, janë për të gjithë.
Kur mësuesi drejtohet me kulturë dhe qetësi, nxënësi mëson se forca nuk matet me zë, por me fjalë të zgjedhura.
Kur mësuesi është i apasionuar pas lëndës, nxënësi nuk mëson vetëm lëndën, mëson të dojë të mësojë.
Kur mësuesi pranon gabimin e vet me dinjitet, nxënësi mëson se të gabosh nuk është turp, është pjesë e rrugës drejt dijes.
Kur mësuesi respekton çdo nxënës njësoj, klasa bëhet vend ku askush nuk ndihet i vogël e askush nuk ndihet i tepërt.
Kur mësuesi zbaton vetë atë që kërkon, fjalët e tij fitojnë peshë, dhe nxënësi i ndjek jo nga detyrimi, por nga besimi.
Kur mësuesi vazhdon vetë të mësojë, të trajnohet vazhdimisht, nxënësi kupton se dija nuk ka fund dhe të kërkuarit e saj është virtyt.

Sjellja e mësuesit nuk është vetëm stil personal, është kurrikul e padukshme, mësimi më i gjatë dhe më i thellë që nxënësi merr. Sepse nxënësi harron formulën, harron datën, harron kapitullin. Por kurrë nuk harron mësuesin që e bëri të ndihej i rëndësishëm.

Kur mësuesi respekton diversitetin në klasë, klasa mëson se kjo është mënyra e duhur për t'u sjellë me njëri-tjetrin. Respekti nuk ligjërohet, jetohet dhe shihet.

Kur mësuesi zbaton rregulloren jep shembull personal, kur diskuton me qetësi, me qartësi, me ngrohtësi, klasa e thith atë gjuhë. Gjuha e mësuesit bëhet gjuha e klasës. Gjithçka transmetohet pa u thënë: fjalori, qëndrimi ndaj punës, mënyra si pranohen gabimet, si festohen përparimet e vogla.

Ka një moment që mësuesit e njohin mirë: çfarë ndodh në klasë kur ata dalin për një minutë? Ky nuk është test i nxënësve, është pasqyrë e asaj që është ndërtuar. Kur klasa vazhdon e qetë jo nga detyrimi, por nga zakoni i mirë, ky është fruti i punës së gjatë. I orëve ku mësuesi ka treguar, jo thjesht ka thënë.

Nxënësi nuk mëson vetëm nga çfarë thuhet, mëson nga çfarë jetohet para tij çdo ditë.

Nxënësit kanë një ndjeshmëri të jashtëzakonshme: e kuptojnë menjëherë kur dikush beson vërtet në atë që thotë. Kur mësuesi kërkon korrektesë dhe vjen vetë në kohë, kur kërkon respekt dhe e demostron atë, kur kërkon bashkëpunim dhe është vetë inisiator I saj, fjalët dhe veprat bashkohen. Dhe ky bashkim është ndër mësimet më të vlefshme që një i ri mund të marrë: se integriteti nuk është ideal abstrakt, por mënyrë jetese e mundshme.

Nxënësi kujton gjithë jetën të rriturin që jetoi me integritet para tij.

Fytyra e Drejtuesit, Shpirti i Gjithë Shkollës

E njëjta e vërtetë, me ndikim edhe më të gjerë, vlen për drejtuesin. Ai nuk formon njëzet,tridhjetë nxënës …..formon gjithë komunitetin shkollor. Mësuesit janë argjila e tij, dhe ata që i frymëzon shkojnë e frymëzojnë nxënësit. Fytyra e drejtuesit nuk qëndron vetëm në zyrën e tij, ajo depërton në çdo klasë, në çdo koridor, në çdo familje që ka një fëmijë në atë shkollë.

Zbaton ligjin jo si instrument frike, por si mbrojtje për të gjithë. Kur rregulloret zbatohen njësoj, pa dallim pozite apo favori, krijohet një ambient ku secili di çfarë pritet prej tij. Drejtësia nuk është thjesht detyrim, është shtylla më e fortë e një institucioni.

Respekton mësuesit i dëgjon, i mbështet, i vlerëson. Mësuesi i respektuar nuk punon nga frika, por nga dashuria për profesionin. Jep më shumë se sa kërkohet. Kur mësuesi ndjehet i lartësuar, edhe nxënësi e ndjen atë lartësi.

Respekton nxënësit i njeh me emër, i dëgjon, kujdeset për mirëqenien e tyre. Një drejtori e hapur, ku nxënësi mund të trokasë dhe të flasë, është simbol i fuqishëm: zëri yt këtu ka vlerë.

Lidhet me komunitetin hap dyert e shkollës për prindërit, bashkëpunon, ndërton ura. Kur prindi ndjehet i mirëpritur, bëhet aleat i shkollës, jo kritik i saj.

Dhe mbi të gjitha: është i arsyeshëm, i përgatitur, i drejtë, vizionar, korrekt. Nuk ka dy standarte brenda zyrës dhe jashtë saj. Fjalët e tij përputhen me veprimet. E do dijen, lexon, mëson, kërkon gjithmonë të dijë më shumë, përparon… Nuk u thotë vetëm të tjerëve të zbatojnë, ai vetë, jep shembullin e mirë. Nuk e sheh punën si karrierë, e sheh si mision.

Drejtuesi që jep shembull personal nuk ka nevojë të ngrejë zërin, shkolla e ndjek me dëshirë.

Cilën Formë Po i Japim Argjilës?

Shkolla nuk janë muret, as librat, as oraret. Shkolla janë njerëzit që e frekuentojnë çdo ditë dhe mbi të gjitha, ata që e udhëheqin me shembullin e tyre.

Çdo mësues, çdo drejtues, është skulptor. Jo i argjilës inerte, por i argjilës së gjallë, me ëndrra, me frikëra, me potencial të pakufishëm. Dhe çdo ditë, me çdo fjalë, me çdo zgjedhje të vogël, po i japim formë asaj argjile. Forma që mbetet.

Ky është lajmi i mirë dhe mesazhi më i fuqishëm që mund të përcjellë ky artikull: nuk duhen gjeste të mëdha, mjafton autenticiteti i përditshëm. Mjafton të jesh i pranishëm, i drejtë, i ngrohtë. Mjafton të besosh te nxënësi para teje dhe ai do ta ndiejë, do ta mbajë mend, dhe një ditë do ta shpërblejë më tutje.

Sepse shkolla nuk formon vetëm nxënës, formon njerëz. Dhe njerëzit formohen nga fytyrat që shohin çdo ditë. Nëse ato fytyra janë të ndritura, të drejta, të ngrohta, edhe shoqëria bëhet më e mirë.

Unë fillova ta kuptoj këtë në një auditor, më 2013. E jetoj çdo ditë. Dhe shpresoj që edhe një fjalë e këtij shkrimi të lërë gjurmë tek ju, ashtu si më la gjurmë mua ajo fjali e pedagogut tim;

“Çfarë fytyre ka mësuesi, atë fytyrë ka klasa.
Çfarë fytyre ka drejtuesi, atë fytyrë ka shkolla.”
Le të zgjedhim çdo ditë fytyrën që krenohemi ta shohim në pasqyrë!

Nga Liri Jollja

Mësuese & Drejtuese Shkolle 9-vjeçare | 14 vjet në arsim

“Çdokush e ndërton vetë figurën e tij: çdo ditë,

me punë, përkushtim dhe vendime të drejta.”