Mësuesia, profesioni që formon të gjithë të tjerët, pse po bëhet zgjedhje e fundit?

Nga Muhamet Selmani

Drejtor i shkollës “Ibrahim Gjorgji” Radomirë

Roli i mësuesve dhe pedagogëve  zgjedhje e këtij profesioni është drejt zbehjes  është i klasit të fundit fatkeqësisht ku duhej të ishte që ky profesion  të zgjidhej nga studentët më të shkëlqyer të klasit të parë, ku i cili do të përgatiste të gjithë profesionistët e tjerë?

“Nëse duam të ndërtojmë profesionistë të shkëlqyer, duhet të fillojmë duke zgjedhur dhe formuar mësues të shkëlqyer.”

“Mësuesi nuk është profesioni që vjen pas të tjerëve; është profesioni nga i cili nisin të gjithë të tjerët.”

Paradoksi i hierarkisë së profesioneve dhe vendi që duhet të zërë mësuesi në këtë hierarki.

Çfarë mësuesi dëshiron shoqëria? Kush po zgjedh sot mësuesinë? Dhe çfarë vendi i japim këtij profesioni në hierarkinë tonë shoqërore?

Këtu shfaqet një paradoks që meriton vëmendje.

Paradoksi i zgjedhjeve profesionale.

Në një shoqëri ku rezultatet e larta shkollore konsiderohen shenjë e aftësisë dhe talentit, shpesh vërejmë se nxënësit me rezultatet më të larta orientohen drejt profesioneve që perceptohen si më prestigjioze: mjekësi, teknologji, shkenca, ekonomi, drejtësi etj.

Mjekësia, për shembull, tërheq shumë prej nxënësve më të mirë. Edhe inxhinieria dhe teknologjia kërkojnë gjithnjë e më shumë talente të reja. Dhe kjo është pozitive.      

Por pyetja që duhet të bëjmë është: Kush do t'i përgatisë këta mjekë, inxhinierë, ekonomistë, juristë, programues dhe shkencëtarë?

Përpara se të bëhen profesionistë, ata kanë qenë nxënës. Dhe përpara se të bëhen nxënës të suksesshëm, kanë pasur mësues. Pra, ekziston një e vërtetë themelore që shpesh harrohet:

Mësuesi dhe pedagogu nuk është vetëm një profesionist ndër profesionistët e tjerë. Ai është profesionisti që ndihmon në formimin e profesionistëve të tjerë. Një mjek mund të shpëtojë një jetë. Një inxhinier mund të projektojë një urë, një ndërtesë, një sistem energjetik apo një teknologji të re. Një ekonomist mund të drejtojë një ndërmarrje. Një programues mund të krijojë një sistem që ndryshon mënyrën se si jetojmë dhe punojmë. Por pas secilit prej tyre qëndron një histori arsimimi. Dhe në fillim të kësaj historie qëndron mësuesi dhe pedagogu. Prandaj, një shoqëri që dëshiron mjekë të shkëlqyer, inxhinierë të zotë, shkencëtarë të nivelit të lartë dhe profesionistë të aftë të teknologjisë duhet të ketë një pyetje themelore:

A po i tërheqim studentët tanë më të talentuar drejt profesionit që formon të gjithë të tjerët?

Nëse përgjigjja është jo, atëherë kemi një problem që nuk zgjidhet vetëm me shtimin e teksteve, teknologjisë apo ndërtesave shkollore. Në mënyrë metaforike mund të përshkruajmë edhe një tjetër paradoks të shoqërisë sonë. Të diplomuarit në profesione të ndryshme bëhen mjekë, inxhinierë, ekonomistë, juristë, mësues e specialistë. Më pas, në jetën publike, vendimmarrja politike dhe administrative përcakton shpesh mënyrën se si këta profesionistë punojnë.

Ndoshta duhet ta ndryshojmë mënyrën se si e shohim suksesin profesional. Nuk mund të themi se një mjek është më i vlefshëm si njeri se një mësues, apo një inxhinier është më i rëndësishëm se një mësues. Vlera e profesionit nuk matet vetëm me pagën, statusin apo prestigjin. Por në rastin e mësuesit ekziston një veçori e jashtëzakonshme: Rezultati i punës së tij shfaqet te brezat që vijnë pas tij. Një mësues i mirë mund të ketë në klasë një nxënës që pas dhjetë vitesh bëhet mjek, një tjetër që bëhet inxhinier, një tjetër shkencëtar, një tjetër sipërmarrës dhe një tjetër mësues. Në këtë kuptim, puna e mësuesit shumëfishohet. Ai nuk ndërton vetëm një karrierë. Ai ndihmon në ndërtimin e dhjetëra dhe qindra karrierave.

Nga të dhënat e U-Albania/Rrjetit Akademik Shqiptar dhe ecuria e regjistrimeve të këtij viti, del kjo pamje:

3 degët që kryesojnë në 2026-2027

1. Mjekësi e Përgjithshme 

• 436 kuotat u plotësuan që në ditët e para të regjistrimeve. 
• Është ndër programet me konkurrencën më të lartë. 

2. Arkitekturë 

Sipas drejtuesit të Rrjetit Akademik Shqiptar, është ndër degët që mbyllen shumë shpejt dhe plotësojnë kuotat në fazat e para. 

3. Stomatologji 

Edhe kjo është ndër programet që ezauruan kuotat shumë shpejt dhe paraqet konkurrencë të lartë. 

Pas këtyre, interes të madh kanë edhe:

• Informatika / Teknologjia e Informacionit 

• Inxhinieritë 

• Infermieria 

• Ekonomia

Pra, nëse pyetja është “Cilat janë 3 degët më të kërkuara nga maturantët në 2026–2027?”, përgjigjja më e mbështetur nga të dhënat aktuale është:

Mjekësi e Përgjithshme → Arkitekturë → Stomatologji.

Pse studentët më të shkëlqyer duhet të konsiderojnë mësuesinë? Kjo nuk do të thotë se çdo nxënës i shkëlqyer duhet të bëhet mësues. Një nxënës me talent për mjekësi duhet të bëhet mjek. Një nxënës me talent për matematikë dhe inxhinieri duhet të ketë mundësinë të bëhet inxhinier. Një tjetër mund të jetë shkencëtar, programues, ekonomist apo artist. Por midis këtyre zgjedhjeve duhet të ekzistojë edhe një zgjedhje tjetër, e barabartë në dinjitet dhe në prestigj: të bëhesh mësues.

Madje, politika arsimore duhet të krijojë kushte që disa prej nxënësve më të talentuar të thonë: “Unë dua të bëhem mësues, sepse dua të formoj brezin që do të ndërtojë të ardhmen.”

Kjo nuk arrihet vetëm duke u thënë të rinjve se mësuesia është profesion fisnik. Duhet që shoqëria ta dëshmojë këtë me politika konkrete.

Çfarë mund të bëjë politika arsimore?

Nëse duam mësuesit më të mirë, duhet të krijojmë kushte që mësuesia të jetë një zgjedhje e fortë profesionale.

Mund të mendohet për:

• bursa të veçanta për studentët me rezultate të shkëlqyera që zgjedhin programet e mësuesisë;

• mbështetje financiare gjatë studimeve;

• përgatitje universitare cilësore dhe konkurruese;

• mundësi të qarta karriere për mësuesit e rinj;

• vlerësim të veçantë për mësuesit me rezultate të larta profesionale;

• paga dhe kushte pune që e bëjnë profesionin konkurrues me profesionet e tjera;

• përzgjedhje të kujdesshme të kandidatëve për mësues;

• lidhje më të fortë midis universiteteve dhe shkollave;

• investim të vazhdueshëm në zhvillimin profesional të mësuesve.

Nëse një vend është i gatshëm të investojë shumë për të formuar një mjek të mirë, duhet të jetë po aq i gatshëm të investojë për të formuar mësuesin që do të përgatisë mjekët e ardhshëm. 

Nga “profesion i  fundit” në “profesion i së ardhmes”

Ndoshta një nga problemet më të mëdha është perceptimi shoqëror. Nëse një i ri mendon se mësuesia është zgjedhje e dytë apo e fundit, atëherë sistemi po humbet pikërisht njerëzit që mund të sillnin energji, dije dhe inovacion në arsim. Duhet ta ndryshojmë këtë mentalitet. Mësuesia nuk duhet të jetë alternativa kur nuk fituam një degë tjetër. Ajo duhet të jetë një zgjedhje e vetëdijshme. Një zgjedhje e talentit. Një zgjedhje e misionit.Një zgjedhje e përgjegjësisë. Sepse një mësues i dobët mund të humbasë potencialin e një brezi, ndërsa një mësues i shkëlqyer mund ta zbulojë atë.

Universiteti nuk duhet vetëm të prodhojë profesionistë, por edhe të përgatisë ata që do të formojnë profesionistët

Fillimi i vitit akademik 2026–2027 është një moment i përshtatshëm për ta ngritur këtë debat. Universitetet tona nuk duhet të mendojnë vetëm se sa studentë do të regjistrohen në mjekësi, ekonomi, drejtësi, teknologji apo inxhinieri. Duhet të mendojmë edhe: Sa nga studentët më të mirë do të zgjedhin të bëhen mësues? Kjo pyetje është shumë më e rëndësishme nga sa duket. Sepse cilësia e sistemit arsimor të nesërm varet nga cilësia e mësuesve që përgatitim sot.

Përfundim: të investojmë tek ai që ndërton ndërtuesit e shoqërisë

Në Ditën Botërore të Mësuesit dhe fillimin e vitit të ri akademik 2026-2027 nuk mjafton të themi: “Faleminderit, mësues dhe pedagog !” Duhet të pyesim: A po bëjmë mjaftueshëm që të kemi mësuesit dhe pedagogët më të mirë? Nëse duam mjekë të shkëlqyer, duhet të kemi mësues të shkëlqyer. Nëse duam inxhinierë të zotë, duhet të kemi mësues të zotë. Nëse duam shkencëtarë, ekonomistë, juristë, programues dhe drejtues të aftë, duhet të kemi njerëz të aftë që t'i edukojnë dhe formojnë ata. Prandaj, një nga objektivat më të rëndësishëm të politikave arsimore duhet të jetë:

Të bëjmë të mundur që studentët më të talentuar të mos e shohin mësuesinë si zgjedhje të fundit, por si një nga zgjedhjet më të larta që mund t'i bëjnë shoqërisë.

Sepse: Mjeku kujdeset për shëndetin e njeriut.

Inxhinieri ndërton mjedisin ku jeton njeriu.

Shkencëtari zgjeron kufijtë e dijes.

Por mësuesi dhe pedagogu ndihmon në formimin e njeriut që do të bëhet të gjitha këto.

Dhe ndoshta këtu qëndron paradoksi më i madh: Profesionin që formon të gjithë profesionet, nuk duhet ta lëmë të bëhet profesioni i fundit që zgjedhin të rinjtë. Mësuesia nuk duhet të jetë fundi i listës së zgjedhjeve. Duhet të jetë një nga fillimet e zhvillimit të një kombi.

© Portali Shkollor - Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.