Shkolla verore në arsimin fillor, mes qytetit dhe periferisë, MSC. Armanda Xhani Baça: Dy realitete të ndryshme të një sistemi të vetëm edukativ

Nga MSC. Armanda Xhani Baça

Në vitet e fundit, shkolla verore në arsimin fillor po merr gjithnjë e më shumë vëmendje në disa shkolla të vendit, si një formë alternative e të nxënit që synon të mbajë nxënësit aktivë edhe gjatë periudhës së pushimeve. Në një kohë kur fëmijët kalojnë gjithnjë e më shumë kohë para ekraneve dhe rutina e verës shpesh shndërrohet në shkëputje të plotë nga libri dhe shkolla, programet verore po shihen si një urë lidhëse mes mësimit dhe kohës së lirë. Megjithatë, realiteti i zbatimit të tyre ndryshon dukshëm nga qyteti në periferi, duke krijuar dy tablo të ndryshme të së njëjtës ide edukative.

Në shkollat e qyteteve, përfshirë edhe ato të qytetit të Durrësit, shkolla verore është organizuar më shpesh si një program i strukturuar me orare të përcaktuara dhe aktivitete të larmishme. Nxënësit e arsimit fillor marrin pjesë në punë krijuese, lojëra edukative, aktivitete sportive dhe ushtrime të thjeshta për përforcimin e njohurive në gjuhë dhe matematikë. Procesi mësimor nuk fokusohet te notat, por te pjesëmarrja aktive, bashkëpunimi dhe zhvillimi i aftësive praktike të fëmijëve.

Në shumë shkolla urbane, si në Durrës dhe qytete të tjera të mëdha, kushtet janë më të favorshme për zhvillimin e këtyre aktiviteteve. Klasa më të pajisura, materiale didaktike më të shumta dhe, në disa raste, përdorimi i teknologjisë e bëjnë procesin më interaktiv dhe më tërheqës për nxënësit. Aktivitetet zhvillohen në formën e lojës dhe projekteve të vogla, duke i dhënë fëmijëve mundësinë të mësojnë në mënyrë më të lirshme dhe më kreative. Për shumë prindër në qytet, shkolla verore shihet edhe si një zgjidhje praktike për t’i mbajtur fëmijët të angazhuar gjatë ditës dhe larg përdorimit të tepërt të telefonit apo televizorit.

Ndryshe paraqitet situata në zonat periferike dhe më pak të urbanizuara. Aty, shkolla verore ekziston, por shpesh në forma më të thjeshta dhe me kufizime të dukshme në organizim. Mungesa e materialeve didaktike, infrastruktura më e kufizuar dhe pjesëmarrja jo gjithmonë e qëndrueshme e nxënësve ndikojnë në mënyrën se si zhvillohen aktivitetet. Megjithatë, kjo nuk e ul rëndësinë e saj, pasi përkushtimi i mësuesve mbetet i lartë.

Në periferi, aktivitetet shpesh bazohen në mjete të thjeshta dhe të disponueshme: lojëra tradicionale, lexime të përbashkëta, ushtrime bazë për gjuhën dhe matematikën, si dhe diskutime të thjeshta në grup. Edhe pse mungojnë teknologjia dhe kushtet moderne, lidhja mësues–nxënës është shpesh më e afërt dhe më personale, duke krijuar një mjedis më të ngrohtë dhe më mbështetës për fëmijët. Për disa nxënës, kjo periudhë shërben si një mundësi për të përforcuar njohuritë bazë dhe për të mos humbur kontaktin me shkollën gjatë verës.

Krahasimi mes shkollave verore në qytet dhe në periferi tregon qartë dy realitete të ndryshme. Në qytet dominon organizimi më i strukturuar, përdorimi i teknologjisë dhe shumëllojshmëria e aktiviteteve, ndërsa në periferi mbizotëron thjeshtësia, kreativiteti dhe puna me mjete minimale. Megjithatë, qëllimi i përbashkët mbetet i njëjtë: mbështetja e nxënësve në procesin e të nxënit edhe gjatë verës, zhvillimi i aftësive të tyre sociale dhe emocionale, si dhe ruajtja e lidhjes me shkollën.

Një aspekt i rëndësishëm që del në pah është edhe pjesëmarrja e nxënësve. Në qytet, prindërit shpesh e shohin shkollën verore si një alternativë të mirë për organizimin e kohës së fëmijëve, ndërsa në periferi pjesëmarrja ndonjëherë ndikohet nga faktorë ekonomikë, transporti ose angazhimet familjare gjatë verës. Këto dallime ndikojnë drejtpërdrejt në shtrirjen dhe efektivitetin e programeve verore.

Në thelb, shkolla verore po shndërrohet gradualisht nga një koncept i panjohur në një pjesë të rëndësishme të edukimit modern. Ajo nuk shihet më vetëm si një aktivitet shtesë, por si një mënyrë për të mbështetur vazhdimësinë e të nxënit në një formë më të lirshme dhe më të përshtatur me nevojat e fëmijëve.

Megjithatë, diferencat mes qytetit dhe periferisë tregojnë se ende ka nevojë për politika më të unifikuara dhe mbështetje më të madhe institucionale, në mënyrë që çdo nxënës të ketë të njëjtat mundësi, pavarësisht vendbanimit.

Në përfundim, shkolla verore në arsimin fillor paraqet sot një realitet në zhvillim e sipër, ku bashkëjetojnë dy modele të ndryshme: ai urban, më i strukturuar dhe më modern, dhe ai periferik, më i thjeshtë por po aq i rëndësishëm dhe i përkushtuar. Të dyja këto qasje, pavarësisht dallimeve, kontribuojnë në të njëjtin qëllim final: edukimin e fëmijëve dhe mbështetjen e tyre në rrugën e të nxënit edhe gjatë periudhës së verës.