Leoranda Çela: Mësuesi lëndor dhe nevoja për specializimin e funksioneve në shkollën bashkëkohore

Ekziston një parim i njohur në profesionin e mësuesit: “Kush ka marrë përsipër të jetë mësues, duhet të mësojë gjithë jetën.” Në kushtet e arsimit bashkëkohor, ky parim merr një kuptim edhe më të gjerë. Mësuesi nuk përballet vetëm me nevojën për të përditësuar njohuritë e tij shkencore dhe metodike, por edhe me zhvillimin e vazhdueshëm të teknologjisë, ndryshimet në kurrikulë, format e reja të të nxënit dhe kërkesat gjithnjë e më të larmishme të nxënësve.

Mësimdhënia sot zhvillohet në disa dimensione njëkohësisht: në atë shkencor-lëndor, pedagogjik, social, projektues dhe digjital, si në mjedise formale, ashtu edhe në ato informale. Për këtë arsye, përgatitja e një mësuesi profesionist kërkon kohë reale për studim, kërkim, përzgjedhje dhe përpunim të materialeve, planifikim, reflektim dhe vlerësim të vazhdueshëm.

Krahas kësaj përgjegjësie themelore, mësuesit i kërkohet të përmbushë një numër të konsiderueshëm detyrash të tjera: dokumentacionin pedagogjik dhe administrativ, zhvillimin profesional, kontrollin dhe korrigjimin e punës së nxënësve, pjesëmarrjen në konkurse dhe olimpiada, organizimin e veprimtarive jashtëshkollore, komunikimin me prindërit, konsultat, projektet, aktivitetet digjitale dhe bashkëpunimin me strukturat e ndryshme të institucionit.

Në këtë kuadër duhet të shtohet edhe funksioni i mësuesit kujdestar, i cili përfshin përgjegjësi të veçanta për mbarëvajtjen e klasës, komunikimin me prindërit, ndjekjen e problematikave të nxënësve dhe bashkëpunimin me psikologun, strukturat e shkollës dhe aktorë të tjerë të komunitetit.

Pyetja që shtrohet nuk është nëse këto funksione janë të nevojshme. Ato janë të tilla. Pyetja është nëse të gjitha këto përgjegjësi mund të përqendrohen në mënyrë të qëndrueshme te i njëjti profesionist pa cenuar cilësinë e funksionit të tij themelor: mësimdhënien.

Këtu bëhet i rëndësishëm koncepti i kohës intelektuale të mësuesit. Përgatitja e një ore cilësore nuk kufizohet vetëm në kohën kur mësuesi ndodhet përballë nxënësve. Ajo përfshin leximin, kërkimin shkencor, përzgjedhjen e burimeve, ndërtimin e materialeve, përshtatjen e tyre me nivelin e nxënësve, përdorimin e mjeteve digjitale, analizën e rezultateve dhe reflektimin mbi procesin mësimor.

Një mësues mund të jetë formalisht brenda orarit të përcaktuar, por puna intelektuale cilësore nuk mund të prodhohet pa kohë të mjaftueshme për përgatitje dhe reflektim. Për më tepër, numri i nxënësve në një klasë, i cili mund të jetë relativisht i lartë, e shton ndjeshëm kohën e nevojshme për vlerësim, korrigjim dhe ndjekje individuale.

Kjo çështje duhet parë edhe në raport me zhvillimin profesional dhe moshën e mësuesit. Mësuesi i ri, mësuesi në mesin e karrierës dhe ai që i afrohet përfundimit të saj kanë përvoja, nevoja dhe ritme të ndryshme profesionale. Por të gjithë kanë nevojë për të njëjtën gjë: kohë dhe hapësirë për të ruajtur cilësinë e punës së tyre.

Mësuesi është gjithashtu një individ në zhvillim të vazhdueshëm kulturor dhe psikologjik. Ai lexon, ndjek artin, teatrin, muzikën, zhvillimet shkencore dhe shoqërore. Këto nuk janë elemente të parëndësishme të jetës së tij; ato ndikojnë drejtpërdrejt në formimin kulturor, botëkuptimin dhe aftësinë për të komunikuar me brezat e rinj.

Në këto kushte lind nevoja për të rishikuar mënyrën se si shpërndahen funksionet brenda institucionit shkollor.

Një propozim për specializimin e roleve

Një mundësi për t’u shqyrtuar është që mësuesi lëndor të përqendrohet kryesisht në funksionin e tij profesional dhe pedagogjik, ndërsa funksioni i kujdestarisë t’i besohet një mësuesi të posaçëm kujdestar, i cili do të ketë si përgjegjësi kryesore ndjekjen e jetës dhe mbarëvajtjes së klasës.

Kjo nuk do të nënkuptonte shkëputjen e mësuesit lëndor nga nxënësi. Përkundrazi, do të krijonte një bashkëpunim më të strukturuar ndërmjet dy roleve.

Mësuesi kujdestar do të mund të përqendrohej në:

• ndjekjen e vazhdueshme të klimës dhe marrëdhënieve brenda klasës;
• komunikimin sistematik me prindërit;
• evidentimin dhe koordinimin e problematikave të nxënësve;
• bashkëpunimin me psikologun dhe strukturat përkatëse;
• ndërmjetësimin në situata konflikti;
• koordinimin e informacionit ndërmjet familjes, nxënësit dhe shkollës;
• dokumentacionin dhe komunikimet që lidhen me funksionin e kujdestarisë.

Ndërkohë, mësuesi lëndor do të kishte më shumë mundësi të përqendrohej në atë që përbën identitetin e tij profesional: njohjen e thellë të lëndës, përgatitjen pedagogjike, zhvillimin e metodave të reja të mësimdhënies, përdorimin e burimeve shkencore dhe digjitale, vlerësimin e nxënësve dhe zhvillimin e tyre në fushën përkatëse.

Ky model do të kërkonte bashkëpunim të vazhdueshëm ndërmjet mësuesit kujdestar, mësuesve lëndorë, psikologut, drejtimit të shkollës dhe prindërve. Pra, nuk bëhet fjalë për krijimin e një funksioni të shkëputur nga pjesa tjetër e shkollës, por për ndarjen më të qartë të përgjegjësive brenda një ekipi profesional.

Në profesione të tjera, cilësia e shërbimit mbështetet pikërisht në specializimin dhe bashkërendimin e roleve. Në një institucion shëndetësor, për shembull, funksionet e mjekut, infermierit, administrimit dhe shërbimeve të tjera nuk përqendrohen te i njëjti individ. Secili profesionist kontribuon në fushën e vet dhe cilësia e shërbimit varet nga bashkëpunimi ndërmjet tyre.

Edhe shkolla, si një institucion kompleks, mund të përfitojë nga një parim i tillë: jo duke shtuar domosdoshmërisht numrin e funksioneve mbi të njëjtin profesionist, por duke i organizuar më mirë ato.

Prandaj, propozimi për një mësues kujdestar të posaçëm nuk duhet parë si një fryrje e administratës shkollore, por si një përgjigje e mundshme ndaj nevojave të reja të institucionit arsimor. Nëse synimi është një shkollë që kujdeset njëkohësisht për cilësinë e mësimdhënies, mirëqenien e nxënësit, marrëdhënien me familjen dhe klimën sociale të klasës, atëherë këto përgjegjësi duhet të organizohen në mënyrë që secili profesionist të ketë mundësinë të realizojë sa më mirë funksionin e vet.

Në fund të fundit, qëllimi nuk është të lehtësohet mësuesi për hir të lehtësimit të tij. Qëllimi është të krijohen kushtet që ai të mund të bëjë më mirë punën për të cilën është formuar.

Një mësues lëndor që ka kohë për të studiuar, për t’u përgatitur, për të reflektuar dhe për të krijuar, i shërben më mirë nxënësit.

Një mësues kujdestar që ka kohë të ndjekë klasën, nxënësit dhe marrëdhëniet me familjen, i shërben më mirë komunitetit të klasës.

Dhe një shkollë ku këto funksione bashkëpunojnë në mënyrë të organizuar, mund t’i afrohet më shumë qëllimit të saj themelor: formimit cilësor dhe të gjithanshëm të nxënësit.

Në këtë kuptim, ndoshta pyetja që duhet të shtrojmë nuk është:

“Sa shumë detyra mund t’i përballojë një mësues?”

por:

“Si duhet ta organizojmë punën e shkollës që secili profesionist të ketë kushtet për ta kryer në mënyrë cilësore funksionin e tij?”

Dhe për mësuesin lëndor përgjigjja mund të jetë e thjeshtë:

Mësuesi lëndor duhet t’i shërbejë lëndës së tij, ndërsa shkolla duhet t’i krijojë kushtet që ai ta bëjë këtë sa më mirë.

© Portali Shkollor- Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.