Madhësia e klasës dhe cilësia e arsimit: Shqipëria në krahasim me Europën dhe rajonin

Nga: Xhevahir SHAQIRI

Gjimnazi “Havzi Nela” Kukës

Shqipëria përballë Europës në numrin e nxënësve për klasë

1. Sa nxënës duhet të ketë një klasë?

2. A ndikon madhësia e klasës në cilësinë e arsimit?

Nëse duam të kuptojmë realisht cilësinë e një sistemi arsimor, ndoshta duhet të fillojmë nga një pyetje shumë e thjeshtë:

Sa nxënës ka përballë një mësues çdo ditë?

Pas çdo statistike mbi arsimin fshihet një realitet konkret: një klasë, një mësues dhe dhjetëra nxënës që kërkojnë vëmendje, mbështetje dhe përfshirje. Pikërisht këtu nis diferenca ndërmjet sistemeve arsimore europiane dhe realitetit që përjetojnë shumë shkolla shqiptare.

Në shumicën e vendeve të Bashkimit Europian, sidomos në vendet nordike si Finlanda, klasat mbahen relativisht të vogla. Mesatarja lëviz nga 18 deri në 22 nxënës për klasë, veçanërisht në arsimin fillor. Filozofia është e qartë: sa më pak nxënës në klasë, aq më shumë mundësi ka mësuesi të njohë individualisht çdo fëmijë, të ndjekë ritmin e tij të të nxënit dhe të ndërtojë një marrëdhënie reale pedagogjike.

Ndërkohë, në Shqipëri situata paraqitet më komplekse. Në shumë shkolla urbane, klasat arrijnë 30 apo edhe më shumë nxënës. Në teori kjo mund të duket thjesht një shifër administrative. Në praktikë, është një sfidë e përditshme:

• më pak kohë për secilin nxënës;
• më shumë vështirësi në menaxhimin e klasës;
• më pak mundësi për mësim interaktiv;
• dhe një lodhje profesionale më e madhe për mësuesin.

Paradoksi është se, ndërsa disa shkolla në qytete përballen me mbipopullim, shumë shkolla rurale po boshatisen. Emigracioni, rënia e lindshmërisë dhe lëvizjet demografike kanë krijuar dy realitete paralele:

• klasa të tejmbushura në qendrat urbane;
• dhe klasa me shumë pak nxënës në zonat periferike.

Ky fenomen nuk është vetëm shqiptar. Edhe vendet e Ballkanit Perëndimor përballen me të njëjtën problematikë. Megjithatë, diferenca kryesore me Europën qëndron tek mënyra si menaxhohet sistemi. Vendet europiane investojnë më shumë në:

1-Infrastrukturë shkollore;

2-Laboratorë dhe teknologji;

3-Mbështetje pedagogjike;

4-Organizim më fleksibël të klasave.

Në Shqipëri, debati mbi cilësinë e arsimit shpesh fokusohet te programet, tekstet apo teknologjia. Por ndoshta po anashkalohet një element themelor: madhësia e klasës. Sepse edhe mësuesi më i përgatitur e ka të vështirë të zhvillojë mësim të personalizuar kur përballë ka mbi 30 nxënës me ritme, nevoja dhe problematika të ndryshme.

Kjo nuk do të thotë se një klasë e vogël garanton automatikisht sukses. 

Historia e arsimit europian tregon se cilësia nuk matet vetëm me numra. Ka vende me klasa më të mëdha që arrijnë rezultate të larta falë:

• trajnimit cilësor të mësuesve;
• disiplinës akademike;
• kulturës së leximit;
• dhe autonomisë së shkollës.

Megjithatë, studimet ndërkombëtare vazhdojnë të theksojnë se klasat më të vogla ndikojnë pozitivisht sidomos tek nxënësit me vështirësi në të nxënë dhe tek zhvillimi i kompetencave sociale e komunikuese.

Pikërisht për këtë arsye, sot Shqipëria ka nevojë për një diskutim më të thellë mbi organizimin e rrjetit shkollor dhe shpërndarjen e nxënësve. Nuk mjafton vetëm të ndërtohen reforma në letër. Arsimi fillon nga realiteti i klasës.

Sepse në fund, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm:

“Sa nxënës ka një klasë?”

Por:

“Sa mundësi ka secili prej tyre të dëgjohet, të mbështetet dhe të zhvillohet?”

© Portali Shkollor- Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.