Maliq Fetahu: Diploma në duar, boshllëk në mendje, kriza e dijes në shoqërinë moderne

Një reflektim i fortë mbi shoqërinë e sotme, ku diplomat po shtohen ndërsa dija e vërtetë po zbehet. Kur titulli zëvendëson aftësinë, pasojat ndihen në arsim, administratë dhe drejtësi. A është koha ta rikthejmë vlerën e dijes? Ky shkrim ngre alarmin dhe kërkon përgjegjësi nga institucionet dhe individët.

Në shoqërinë tonë po përballemi çdo ditë e më shumë me një dukuri shqetësuese: rritjen e numrit të diplomave dhe rënien e vlerës së dijes së vërtetë. Sot, titujt akademikë janë bërë të zakonshëm, ndërsa njohuria reale, mendimi kritik dhe aftësia profesionale po humbin peshën që duhet të kenë.

Diploma, e cila dikur ishte simbol i punës, përkushtimit dhe dijes, në shumë raste është shndërruar në një dokument formal. Ajo shërben për të zënë një vend pune, për të fituar një pozitë apo për të krijuar një imazh të rremë suksesi, por jo domosdoshmërisht për të dëshmuar aftësi dhe kompetencë. Kjo ka krijuar një realitet të dhimbshëm: njerëz me diploma në duar, por pa njohuri të mjaftueshme për të përballuar sfidat e jetës dhe profesionit.

Pasojat e kësaj dukurie janë të dukshme në çdo fushë të shoqërisë. Në administratë hasim mungesë profesionalizmi dhe përgjegjësie; në arsim, procesi mësimor shpesh reduktohet në formalitet; në shëndetësi, gabimet profesionale marrin përmasa të rrezikshme; ndërsa në drejtësi, padija shpesh maskohet me autoritet. Të gjitha këto janë simptoma të një sistemi që ka filluar të prodhojë më shumë letra sesa dije.

Arsimi nuk duhet të jetë fabrikë diplomash, por vatër formimi intelektual dhe moral. Shkolla dhe universiteti kanë për mision të ndërtojnë mendje kritike, njerëz me etikë pune dhe qytetarë të përgjegjshëm. Kur ky mision zëvendësohet me interesa, nota të pamerituara dhe diploma të fituara pa mund, atëherë dëmtohet jo vetëm individi, por e gjithë shoqëria.

Një diplomë pa njohuri është mashtrim i dyfishtë: mashtron individin duke i krijuar iluzionin e përgatitjes dhe mashtron shoqërinë duke i servirur paaftësinë si kompetencë. Kjo gjendje nxit zhgënjim tek ata që punojnë ndershëm, e zbeh besimin në arsim dhe shton pabarazinë sociale e profesionale.

Prandaj, pyetja “Me diploma po, por me njohuri…?” nuk është vetëm një shprehje ironike, por një alarm i fortë për shoqërinë tonë. Ajo kërkon reflektim, përgjegjësi dhe veprim konkret për ta rikthyer dinjitetin e arsimit dhe vlerën e dijes së vërtetë.

Vetëm një shoqëri që vlerëson njohurinë mbi titullin, aftësinë mbi dokumentin dhe ndershmërinë mbi interesin, mund të ndërtojë një të ardhme të shëndoshë. Përndryshe, do të vazhdojmë të kemi diploma në mure, por boshllëk në mendje dhe krizë në shoqëri.