Romeo Çollaku, fitues i Çmimit të Madh të Përkthimit 2024 për “Retorika” e Aristotelit

Përkthyesi Romeo Çollaku është shpallur fitues i Çmimit të Madh të Përkthimit në kuadër të Çmimeve Kombëtare të Letërsisë 2024, për përkthimin në gjuhën shqipe të veprës madhore “Retorika” e Aristotelit, botuar nga Shtëpia Botuese ALBAS.

Ky vlerësim përfaqëson një nga çmimet më të rëndësishme në fushën e përkthimit letrar dhe shkencor në Shqipëri dhe nderon një nga veprat themelore të mendimit perëndimor, e cila përmes këtij botimi vjen për herë të parë në një shqipe të përpunuar me rigorozitet shkencor dhe gjuhësor.

Juria e Çmimeve Kombëtare të Letërsisë për vitin 2024, e kryesuar nga Besnik Mustafaj dhe me anëtarë Dhurata Shehri, Elsa Skënderi Rakipllari, Maklena Nika dhe Fatmira Nikolli, e ka vlerësuar përkthimin e Romeo Çollakut me këtë motivacion:

“Për përkthimin e veprës ‘Retorika’, Aristoteli (Botimet Albas); për përkthimin mjeshtëror të një vepre madhore referenciale në historinë botërore të mendimit, të realizuar me përpikëri dhe saktësi të lartë terminologjike, duke ruajtur strukturën e arsyetimit, ritmin argumentues dhe forcën bindëse të ligjërimit. Një kontribut i vyer dhe i qëndrueshëm në pasurimin e korpusit dhe të diskursit filozofik në gjuhën shqipe.”

Ky motivacion nënvizon rëndësinë e përkthimit jo vetëm si akt gjuhësor, por si ndërmjetësim i mendimit filozofik dhe retorik në kulturën shqiptare.

“Retorika” e Aristotelit është një nga tekstet më të rëndësishme të filozofisë klasike, ku trajtohen parimet e bindjes, argumentimit dhe komunikimit publik. Përkthimi i kësaj vepre kërkon jo vetëm njohje të thellë të gjuhës greke dhe shqipes, por edhe kompetencë filozofike dhe terminologjike, sfida që Romeo Çollaku i ka përballuar me profesionalizëm të lartë.

Përmes këtij botimi, lexuesi shqiptar, studiuesit, mësuesit dhe studentët kanë tashmë në dispozicion një version të besueshëm dhe të standardizuar të një prej veprave themelore të mendimit perëndimor.

Në momentin e marrjes së çmimit, Romeo Çollaku u shpreh:

“Falënderoj jurinë që vlerësoi veprën e tillë, falënderoj Qendrën Kombëtare të Librit dhe Leximit që çdo vit përtërin një traditë të bukur dhe Shtëpinë Botuese Albas që më besoi botimin e këtij libri. Dhe me këtë rast ju uroj edhe një vit të mbarë!”

Çmimi i dhënë Romeo Çollakut përfaqëson një vlerësim të lartë për përgjegjshmërinë shkencore, saktësinë terminologjike dhe ndikimin afatgjatë që ky përkthim do të ketë në edukim, studime humanitare dhe kulturë.

Botimi i “Retorikës” në shqip, në një version të qëndrueshëm akademik, pasuron ndjeshëm trashëgiminë intelektuale të gjuhës sonë dhe krijon ura të reja midis mendimit klasik dhe lexuesit bashkëkohor.

Çmimet e tjera të dhëna në kuadër të Çmimeve Kombëtare të Letërsisë 2024

Në kuadër të Çmimeve Kombëtare të Letërsisë 2024, Çmimi i Madh i Letërsisë iu dha shkrimtares Enit Karafili për romanin “Epope intime”, një vepër me forcë të rrallë artistike që ndërton një vizion të pasur letrar mbi përkatësinë identitare dhe thyerjen e tabuve të ngulitura në kodet e trashëguara kulturore, në kontekstin e përvojave të trazuara migratore të shqiptarëve jashtë atdheut.

Ndërkohë, Çmimi i Madh i Studimeve iu akordua Anila Mullahi (Elezi) për librin “Krijimi letrar në proces”, një studim pionier mbi romanet e Dritëro Agollit, i ndërtuar mbi hulumtime të thelluara dhe sistematike në dorëshkrime, letërkëmbime dhe ditarë të autorit, që përbën një gur themeli në zhvillimin e metodologjisë së kritikës gjenetike në studimet letrare shqipe.