Këshillat e psikoterapeutës Aurora Pirraku Nika për sigurinë e fëmijëve pranë ujit

Nga Aurora Pirraku Nika

Psikoterapeute e licencuar | Magjistre në Psikologji | Magjistre në Punë Policore | Specialiste në Shkencat e Sjelljes | Kriminologer

Kosovës i duhet ta vendosë sigurinë pranë ujit si prioritet kombëtar. Çdo verë dëgjojmë për raste tragjike të mbytjeve në lumenj, liqene, pishina dhe vende ku familjet shkojnë për pushim. Pas çdo lajmi të tillë mbetet dhimbja, tronditja dhe pyetja: a mund të ishte parandaluar?

Në shumë raste, përgjigjja është po.

Mbytja nuk ndodh gjithmonë me zhurmë, britma apo thirrje për ndihmë. Shpesh ndodh shpejt, në heshtje dhe para syve të njerëzve që nuk e kuptojnë menjëherë rrezikun. Pikërisht për këtë arsye, prindërit duhet të dinë se siguria pranë ujit nuk është vetëm çështje noti, por çështje vëmendjeje, përgjegjësie dhe parandalimi aktiv.

Fëmijët nuk duhet të lihen kurrë vetëm pranë ujit. As për pak minuta. As kur uji duket i cekët. As kur fëmija “di të notojë”. Një fëmijë mund të rrëshqasë, të lodhet, të frikësohet, të kapet nga paniku ose të humbasë orientimin brenda pak sekondash.

Prindi duhet të jetë fizikisht afër fëmijës dhe jo vetëm “diku aty pranë”. Mbikëqyrja nuk do të thotë të jesh në telefon, të bisedosh me të tjerët apo të mendosh se dikush tjetër po e shikon fëmijën. Mbikëqyrja do të thotë sy te fëmija, trup afër fëmijës dhe gatishmëri për të reaguar menjëherë.

Prindërit duhet t’i mësojnë fëmijët herët se uji nuk është vend për lojëra të pakontrolluara. Nuk duhet të shtyhen të tjerët në ujë, nuk duhet të hyhet në ujë pa leje, nuk duhet të notojnë larg bregut, nuk duhet të hyjnë në ujë kur janë të lodhur dhe nuk duhet të provojnë “guximin” para shokëve.

Adoleshentët janë një grup veçanërisht i rrezikuar. Ata shpesh ndikohen nga grupi, nga dëshira për t’u dukur të fortë, nga videot në rrjete sociale apo nga ideja se “mua nuk më ndodh”. Prindërit duhet të flasin hapur me ta, jo vetëm t’i ndalojnë. Duhet t’u shpjegojnë se rreziku në ujë nuk pyet për moshë, forcë apo guxim.

Një tjetër përgjegjësi e prindërve është mësimi i notit. Çdo fëmijë në Kosovë duhet të ketë mundësi të mësojë notin dhe rregullat bazë të sigurisë pranë ujit. Noti nuk është luks. Është aftësi jetike. Por edhe një fëmijë që di të notojë ka nevojë për mbikëqyrje, sepse lodhja, frika, rrymat, thellësia dhe paniku mund ta rrezikojnë edhe atë.

Prindërit duhet të përdorin jelekë shpëtimi kur fëmijët janë në barkë, pranë liqenit, lumit apo në situata ku rreziku është më i madh. Nuk mjafton të thuhet “e mbaj unë”. Në moment rreziku, gjithçka ndodh shumë shpejt.

Po ashtu, prindërit duhet të zgjedhin me kujdes vendet ku i dërgojnë fëmijët për pushim. A ka roje shpëtimi? A ka tabela paralajmëruese? A është vendi i sigurt? A ka thellësi të papritur? A ka rryma? A ka shumë njerëz? A ka konsum alkooli pranë fëmijëve? Këto pyetje duhet të bëhen para se të ndodhë tragjedia, jo pas saj.

Kosova ka nevojë për një kulturë të re të sigurisë pranë ujit. Kjo nuk është vetëm përgjegjësi e prindërve, por edhe e shkollave, komunave, institucioneve shëndetësore, policisë, mediave dhe ekipeve të shpëtimit. Duhet më shumë edukim, më shumë tabela paralajmëruese, më shumë kurse noti, më shumë roje shpëtimi dhe më shumë fushata publike para sezonit të verës.

Nga këndvështrimi psikologjik dhe kriminologjik, parandalimi kërkon të kuptojmë sjelljen njerëzore dhe mjedisin ku ndodh rreziku. Fëmijët janë kuriozë. Adoleshentët mund të marrin rreziqe. Të rriturit mund të nënvlerësojnë rrezikun. Grupet mund të ndikojnë në vendime të gabuara. Prandaj, informimi duhet të jetë i vazhdueshëm, i qartë dhe i përshtatur për çdo moshë.

Nuk duhet të presim tragjedinë e radhës për të folur për sigurinë. Nuk duhet të mjaftohemi me dhimbje pas lajmit. Duhet të veprojmë më herët.

Prindër, mos e lini fëmijën vetëm pranë ujit. Mos ia besoni fatit. Mos mendoni se “ndodh te të tjerët”. Uji kërkon respekt, vëmendje dhe përgjegjësi.

Çdo minutë vëmendje mund të shpëtojë një jetë.

Kosova duhet ta bëjë parandalimin e mbytjeve prioritet. Sepse asnjë fëmijë nuk duhet ta humbasë jetën për mungesë informacioni, mungesë mbikëqyrjeje apo mungesë sistemi.

© Portali Shkollor- Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.