Franca, vendi i parë në BE që ndalon rrjetet sociale për nën 15 vjeç: Debati për mbrojtjen e fëmijëve online përfshin Evropën

Përgatiti Nanila Allkja Biçaku 

Franca është bërë vendi i parë në Bashkimin Evropian që miraton një kufizim të përgjithshëm për përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët nën 15 vjeç. Parlamenti francez ka miratuar një ligj që detyron platformat online të kontrollojnë moshën e përdoruesve dhe të bllokojnë krijimin e llogarive nga të miturit nën këtë kufi.

Vendimi pritet të hyjë gradualisht në fuqi: nga shtatori i vitit 2026, llogaritë e reja do të kërkojnë verifikim moshe, ndërsa nga janari 2027 rregulli do të shtrihet edhe për llogaritë ekzistuese. Kjo do të thotë se çdo përdorues në Francë do të duhet të dëshmojë se është mbi 15 vjeç për të pasur akses në platformat sociale.

Presidenti francez Emmanuel Macron e ka mbështetur këtë masë, duke e konsideruar një hap të rëndësishëm për mbrojtjen e fëmijëve nga ndikimet negative të botës online.

Pse Franca mori këtë vendim?

Debati për ndikimin e rrjeteve sociale te fëmijët është intensifikuar vitet e fundit. Studiues, psikologë dhe organizata për mbrojtjen e fëmijëve kanë ngritur shqetësime për lidhjen mes përdorimit intensiv të platformave sociale dhe problemeve si:

• rritja e ankthit dhe pasigurisë tek adoleshentët;
• presioni për t’u përshtatur me modele të paarritshme bukurie dhe suksesi;
• varësia nga ekranet dhe humbja e përqendrimit;
• ekspozimi ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme;
• bullizmi online.

Sipas World Health Organization, përdorimi problematik i rrjeteve sociale nga adoleshentët është një shqetësim në rritje në shumë vende, pasi lidhet me mirëqenien psikologjike dhe mënyrën se si të rinjtë ndërtojnë marrëdhëniet sociale.

Ndërkohë, UNICEF ka theksuar vazhdimisht se fëmijët kanë të drejtë të përfitojnë nga mundësitë që sjell teknologjia, por duhet të mbrohen nga rreziqet e saj përmes rregullave, edukimit dhe platformave më të sigurta.

Franca nuk është e para: edhe Australia vendosi kufizime

Vendimi francez vjen pas një nisme të ngjashme në Australi, e cila në dhjetor 2025 miratoi një ndalim për përdorimin e rrjeteve sociale nga personat nën 16 vjeç.

Megjithatë, zbatimi i ligjit australian ka treguar se kufizimet ligjore nuk janë një zgjidhje e thjeshtë. Sipas autoriteteve australiane të sigurisë elektronike, një pjesë e konsiderueshme e fëmijëve nën moshën e lejuar vazhduan të kenë akses në platforma edhe pas hyrjes në fuqi të ndalimit.

Kjo ka nxitur pyetjen kryesore të debatit: a mund të ndalohet realisht interneti për fëmijët, apo duhet të mësohen ata ta përdorin atë në mënyrë të sigurt?

Debati në Evropë: kufizim apo edukim?

Pas Francës, edhe vende të tjera evropiane po shqyrtojnë masa të ngjashme.

Në Mbretërinë e Bashkuar është diskutuar vendosja e kufirit të moshës 16 vjeç për rrjetet sociale, ndërsa Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen ka propozuar një debat evropian për një moshë minimale të përdorimit të mediave sociale.

Mbështetësit e kufizimeve argumentojnë se kompanitë teknologjike kanë përgjegjësi më të madhe për të mbrojtur përdoruesit e vegjël. Sipas tyre, fëmijët nuk duhet të përballen vetëm me rreziqet e një sistemi të ndërtuar për të mbajtur përdoruesit sa më gjatë online.

Kritikët, nga ana tjetër, ngrenë shqetësime për privatësinë dhe efektivitetin e kontrolleve të moshës. Ata paralajmërojnë se sistemet e verifikimit mund të cenojnë të dhënat personale dhe se fëmijët mund të gjejnë mënyra për t’i anashkaluar ato.

Çfarë do të thotë kjo për shkollat dhe prindërit?

Debati francez është veçanërisht i rëndësishëm edhe për sistemet arsimore. Shkollat në të gjithë botën po përballen me një realitet të ri: fëmijët hyjnë në botën digjitale shumë më herët sesa kanë qenë të përgatitur brezat e mëparshëm.

Për ekspertët e edukimit, ndalimi i rrjeteve sociale mund të jetë vetëm një pjesë e zgjidhjes. Sfida më e madhe mbetet edukimi digjital:

1. t’u mësohet nxënësve si të dallojnë informacionin e rremë;
2. si të mbrojnë privatësinë e tyre;
3. si të reagojnë ndaj bullizmit online;
4. si të ndërtojnë një marrëdhënie të shëndetshme me teknologjinë.

Shkollat nuk mund ta injorojnë realitetin që nxënësit jetojnë një pjesë të madhe të jetës së tyre në internet. Por as familjet nuk mund t’ia lënë gjithë përgjegjësinë institucioneve arsimore.

Po Shqipëria? A ka nevojë për një debat të tillë?

Edhe pse Shqipëria nuk ka aktualisht një kufizim ligjor për përdorimin e rrjeteve sociale sipas moshës, përdorimi i hershëm i telefonave inteligjentë dhe platformave online është një realitet edhe në shkollat shqiptare.

Shumë nxënës kanë akses në rrjete sociale që në moshën e shkollës fillore, ndërsa prindërit dhe mësuesit shpesh përballen me pasojat e mungesës së kontrollit: shpërqendrim, konflikt mes bashkëmoshatarëve, ekspozim ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme dhe raste bullizmi online.

Ekspertët e arsimit argumentojnë se Shqipëria ka nevojë jo vetëm për rregulla, por për një strategji kombëtare të edukimit digjital, ku të përfshihen nxënësit, prindërit dhe mësuesit.

Sepse pyetja kryesore nuk është vetëm: “A duhet t’i ndalojmë fëmijët nga rrjetet sociale?” Pyetja më e madhe është: “A po i përgatisim fëmijët tanë për botën digjitale ku ata tashmë jetojnë?”

Burime:

Agence France-Presse – raportime mbi miratimin e ligjit francez për kufizimin e rrjeteve sociale.

European Commission – diskutimet mbi mbrojtjen e të miturve online dhe rregullimin e platformave digjitale.

UNICEF – raporte mbi fëmijët dhe sigurinë online.

World Health Organization – të dhëna mbi shëndetin mendor të adoleshentëve dhe përdorimin problematik të teknologjisë.

© Portali Shkollor- Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.