MATURA SHTETËRORE

Komedia Hyjnore (Paolo dhe Françeska) - Dante Aligieri , test i mbështetur mbi komentet e çelësit të Letërsisë dhe Gjuhës shqipe

Ky është një model testi në lëndën e letërsisë i cili u vjen në ndihmë maturantëve për provimin në këtë lëndë. Ai është hartuar sipas modelit të testeve të Çelësit të Letërsisë dhe Gjuhës shqipe për Maturën Shtetërore, Albas. Në test trajtohet Komedia Hyjnore (Paolo dhe Françeska) e Dante Aligierit.

Test për maturantët në lëndën e letërsisë. 

Fragment nga Komedia Hyjnore (Paolo dhe Françeska) e Dante Aligierit. 


Kur mjeshtri m’i përmendi hollësisht

të lashtat gra, kalorsit, mëshirë

ndjeva për ta, e m’u rrëqethën misht.

Unë zuna e thashë: “Poet, me shum dëshirë

do flisja me ata t’dy që s’bashku shkojnë

 e aq lehtë i siellka era e vështirë!”

M’u gjegj: “Ti priti dhe, kur të kalojnë

ma afër nesh, atyne lutju at’hera, –

për dashuninë që i bán1) do të dëgjojnë!”

Kur n’anën tonë me hov i solli era,

u lshova za: “O shpirtna të ngashruem,

n’mos ju pengofshin, eni ktu një hera!”

Porsi pëllumba prej dëshirës ftuem,

që krahëhapun prejnë ajrinë pa u ndalë

drejt s’ambëlës folé, të përmalluem,

Njashtu çetën, ku asht Dido2),  zemër-valë,

lanë e fluturuen drejt nesh n’atë ajr të zi,

 kaq qe e fortë thirrja, që me shpirt m’kish dalë. 3)

“O njeri i mirë e plot me fisniki,

 që zbrite me na pa n’këtë vend mizor

ne që me gjak tokën e kemi ri4),

t’kishim mik atë që rruzullin ka n’dorë,

do ta lutshim n’këtë ças për paqen tande,

mbasi ndjen dhimbë për t’zezët mëkatnorë.

Për çka me ndi edhe me folë të kande5) :

Na do dëgjojmë e gjegjen kem m’iu dhanë6),

tash që ka nisë me ra dhe era e rande.

Toka, ku sytë së pari dritën panë,

shtrihet n’at breg, ku derdhet Po-hi7) n’det,

për me gjetë paqë me ndjeksa t’vet të tanë.8)

Dashnija, n’shpirt fisnik që hyn aq lehtë,

 për t’hieshmin trup e lidhi këtë fatzinë,

trupin ma rrmbyen e si: peng më ka mbetë.

Dashnija, që ‘i dashnori i fal dashninë9),

nga epshi i këtij më ndezi zhar10),

pa mue as këtu, si e sheh, s’e gjen qetsinë.

Dashnija na flijoi mbi një altar:

 n’Kaina11)  raftë ai që na la pa jetë!”

Ja, këto fjalë na thanë ata qyqarë.

Kur unë dëgjova ata shpirtën t’shkretë,

kokën e ula e ndeja gjatë n’mendim,

dersa poeti tha: “Pse ashtu ke mbetë?”

E kur përgjigja, nisa: “Oh, mjerim!

sa t’ambëla mendime e sa dëshira

i shtynë ata në këtë të zi shtegtim!”

Pastaj kështu, drejt tyne u prira,

u thashë at’herë: “Françeskë, këto rënkime

po m’bajnë me qa të trishtun nga mëshira.

Më thuej, në koh’n e t’amblave pshertime

si e në ç’rasë12) me njohë dashninë ju ra,

tue u përplitë n’dëshira e ndër dyshime?”

“S’paska idhnim ma t’madh, – m’u gjegj tue fsha, –

se me mendue për kohët e haresë

n’mjerim e vajë; mësuesi e di këtë gja.

Po lexonim një ditë, sa me u dëfrye,

për Lançilotin, si e zu dashnija;

pa farë dyshimi, vetëm, krye më krye.

Ma se një herë na u ndezën sytë shkëndija

nga ai lexim, e tinzash jemi kqyrë,

por vetëm në një pikë na u pre fuqija.

Kur na lexuem se e dëshruemja13) ftyrë

befas u puth nga një dashnor i atillë,

ky, që nga unë s’ndahet n’asnjë mënyrë,

Ndër buzë më puthi trupi tue iu dridhë;

 Galeot qe libri edhe ai q’e shkrojti14),

q’atë ditë leximit ma s’i gjetëm fill.”

N’sa njani shpirt këtë ngjarje na tregojti,

 tjetri aq qante, sa nga dhimbja i prekun

u fika krejt e zemra m’pikojti;

 E rashë, si të kish ra një trup i vdekun.


1) për dashuninë që i bán – për dashurinë që i mban, që i vërvit sa andej-këndej

2) Dido, zemër-valë: është fjala për Didonën, të dashurën e Eneas, te poema Eneida e Virgjilit;

3) kaq qe e fortë thirrja, që me shpirt m’kish dalë – thirrja e Dantes e dalë nga shpirti, drejtuar Paolos dhe Françeskës, i bëri këta të afroheshin e të rrëfenin pse ishin aty.

4) me gjak tokën e kemi ri – e kemi rimur, lagur, vaditur me gjak tokën

5) Për çka me ndi edhe me folë të kande – Për çfarë ke ëndje ose dëshirë të flasim?

6) gjegjen kem m’iu dhanë – përgjigjen do t’ju japim (juve, d.m.th. Dantes e Virgjilit)

7) ku derdhet Po-hi n’det – lumi Po (trajta e shquar mashkullore e fjalës, në dialektin gegë)

8) për me gjetë paqë me ndjeksa t’vet të tanë – për t’u paqëtuar në det, me të gjitha degët e lumenjve që derdhen në të.

9) Dashnija, që ‘i dashnori i fal dashninë – kupto: Dashuria, së cilës askush nuk i shpëton

10) zhar – prush

11) n’Kaina raftë ai që na la pa jetë: Kaina është gropa e fundit e Ferrit, ku vuajnë llojet e ndryshme të tradhtarëve.

12) si e në ç’rasë me njohë dashninë ju ra – si, në ç’rast e në ç’situatë ju takoi ta njihni dashurinë, të bini në dashuri me njëri-tjetrin?

13) e dëshruemja ftyrë… nga një dashnor i atillë: kupto: Zhenievra, gruaja e mbretit Artur, u puth nga Lançeloti, kalorës i oborrit.

14) Galeot qe libri edhe ai q’e shkrojti: Galeoti i nxiti për dashuri Arturin e Zhenievrën


1. Ngjarjet në këtë këngë zhvillohen në:

a. në Purgator,

b. në rrethin e dytë të Ferrit,

c. në Parajsë.


2. Personazhet  në këtë fragment janë:

a. personazhe reale,

b. personazhe mitike,

c. personazhe historike,

ç. të gjitha së bashku.


3. Paolo dhe Françeska janë dënuar, sepse janë:

a. tradhtarë të atdheut,

b. fajtorë të  epshit,

c. grykës të pangopur,

ç. heretikë.


4. Në vargjet: Ndër buzë më puthi trupi tue iu dridhë/Galeot qe libri edhe ai që e shkrojti, cila figurë e fjalës gjendet: 

a. metaforë,

b. hiperbolë,

c. krahasim, 

ç. metonimi. 


5. Në të gjithë fragmentin Dantja përjeton ndjenjën e:

a. dashurisë,

b. gëzimit,

c. vuajtjes,

ç. zhgënjimit.


6. Në vargun:Për ç’ka me ndi edhe me folëkande, fjala kande ka kuptimin:

a. dëgjoj,

b. ke dëshirë të flasim,

c. kuptoj,

ç. largohem.


7. Kemi përdorim të inversionit 

a. ...pa mue as këtu, si e sheh, s’e gjen qetësinë;

b. ....kur në anën tonë me hov i solli era...;

c. toka, ku sytë së pari dritën panë...

ç. të gjitha.


8. Gjendja emocionale të Dantes, kur dëgjon historinë e Paolos dhe Franceskës, përshkohet nga:

a. patosi dhe ekzaltimi emocional i  poetit,

b. adhurimi dhe keqardhja për çiftin,

c. dhimbja e thekshme fizike e shpirtërore,

ç. trishtimi dhe gjendja e rënduar psikologjike.


9. Cila është figura e mendimit që shpreh dhimbjen në mënyrë të spikatur në vargun 

“E rashë si një trup i vdekun”.

a. epiteti metaforik,

b. antiteza,

c. krahasimi,

ç. metonimia. 


10.   Dy personazhet vuajnë dënimin  në Ferr: 

a. duke shkuar nga t’i çojë vorbulla,

b. duke u ushqyer me trupat e fëmijëve,

c. duke u djegur në flakë.


11. Dantja i mëshiron dy të dashuruarit. Cilat nga alternativat e mëposhtme paraqet  katër emërtime që i vesh ai Paolos dhe Françeskës në raport me mjedisin ku jetojnë, me ndëshkimin dhe mënyrën e ndëshkimit,  paqen shpirtërore që kërkojnë:

a. Çift pëllumbash/ shpirtra të ngashëruem/t’zezëtmëkatnorë/qyqarë;

b. Mjeshtri/ Dido/Kaini/ Lançiloti;

c. Të lashtat gra/Kalorsit/ Njeri i mirë.


12. Fragmenti karakterizohet nga humanizmi si një nga tiparet e veçanta të Dantes. Në cilin prej vargjeve të mëposhtme shfaqet kjo dukuri? 

a. Dashnijan’shpirt fisnik që hyn aq lehtë; 

b. Dashnija na flijoi mbi një altar;

c. Dashnija, që i dashnori i fal dashninë;


13. Në fragment kemi dy teknika të rrëfimit. Cilat nga alternativat e mëposhtme i paraqet ato?

a. Kalimi nga rrëfimi në dialog/nga monologu në dialog;

b. gërshetimi i rrëfimit me përshkrim/përshkrimit me dialog;

c. gërshetimi i retrospektivës me parashikimin/parashikimit me rimarrjen.


14. Funksioni i përdorimit të ligjëratës së drejtë  është:

a. të krijojë distancë me lexuesin;

b. të rrëfejë ngjarjen ashtu siç ka ndodhur;

c. të krijojë afërsi e lidhje të drejtpërdrejtë me lexuesin;

ç. të nxisë lexuesin të zhvillojë imagjinatën. 


15. Në vargjet e mëposhtme gjenden një figurë  e sintaksës poetike (ndërtimit) dhe një figurë të mendimit. Cila nga alternativat e mëposhtme paraqet këto dy figura?

        Porsi pëllumba prej dëshirës ftuem

        Që krahëhapunprejnë ajrin pa u ndalë

        Drejt s’amblës fole, të përmalluem

        Njashtu, çetën, ku asht Dido zemër-valë,

        Lanë e fluturuen drejt nesh n’atëajr të zi

        Kaq e fortë qe thirrja, që me shpirt m’kish dale


a. pyetje retorike dhe enumeracion,

b. onomatope dhe shkallëzim,

c. similitudë dhe inversion,

ç. paralelizmi figurativ dhe aliteracioni.


16. Funksioni artistik i përdorimit të figurave të mësipërme është:

a. të përshkruajë në mënyrë të detajuar përjetimin e personazheve;

b. të krahasojnë dy veprime me njëri-tjetrin;

c. të shpjegojë arsyen se përse ndodh veprimi dhe të nxisë imagjinatën e lexuesit në përfytyrimin e tyre;

ç. të dallojë më mirë veprimin e personazheve.    

   

17. Rima në vargjet e mësipërme është:

a. ABAB

b. ABA/BCB,…. XYX/Z  etj.

c. AABB


18. Strofa e përdorur nga Dante quhet:

a. katrene,

b. oktavë, 

c. tercinë. 


19. Funksioni  i përdorimit të kësaj lloj strofe është:

a. funksion arkitekturor,

b. funksion filozofik,

c. funksion mistik,

ç. të gjitha së bashku.


© Portali Shkollor- Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.

1,428 Lexime
5 ditë më parë