Polikseni Llupi: Roli i përkthimit në mësimdhënien e gjuhës angleze: nga teoria në praktikën e klasës

Nga: Polikseni Llupi

Për shumë vite me radhë, metodologjitë moderne të mësimdhënies së gjuhëve të huaja e kanë parë përkthimin si një teknikë të vjetruar. Përdorimi i gjuhës amtare (shqipes) në orën e anglishtes shpesh është konsideruar si pengesë për mbrojtjen e parimit të "zhytjes totale" (total immersion) në gjuhën synim. Megjithatë, praktika e përditshme në klasat tona dëshmon të kundërtën. Përkthimi, kur përdoret në mënyrë të kontrolluar dhe të qëllimshme, nuk është pengesë, por një urë lidhëse e fuqishme njohëse.

Ky artikull trajton se si mund t'i gërshetojmë teknikat e përkthimit me metodat ndërvepruese, duke kaluar nga teoritë akademike në strategji konkrete për klasën.

Pse dështoi "ndalimi" i plotë i gjuhës amtare?

Në teori, zhvillimi i orës vetëm në anglisht tingëllon ideal. Në praktikë, nxënësit shpesh përballen me ankth gjuhësor, keqkuptime të termave abstraktë dhe humbje të kohës akademike për të shpjeguar koncepte që me një përkthim të thjeshtë do të qartësoheshin në pak sekonda. Përkthimi funksionon si një "rrjetë sigurie" skafolde (scaffolding), veçanërisht për nxënësit me nivel fillestar dhe mesatar.

Teknikat e përkthimit: nga teoria në praktikën e klasës

Për të mos rënë në monotoninë e metodës së vjetër Gramatikë-Përkthim, mësuesi duhet të aplikojë teknika aktive. Disa nga strategjitë më efikase që mund të përdoren janë:

Përkthimi i Ndërgjegjshëm i Idiomave dhe Shprehjeve Frazofonike: Nxënësit shpesh dështojnë të kuptojnë shprehje si "It's raining cats and dogs". Krahasimi i tyre me ekuivalentët në shqip ("Po bie shi me gjyma") ndihmon në kuptimin e natyrës kulturore të gjuhës.
Analiza Kontrastive (Gjetja e "Miqve të Rremë" - False Friends): Ndërgjegjësimi i nxënësve për fjalë që ngjajnë njësoj por kanë kuptime të ndryshme. Për shembull, fjala "Eventually" nuk do të thotë "Eventualisht" (ndoshta), por "Në fund të fundit / Së fundmi".
Përkthimi i Ndërsjellë (Back-Translation) si lojë në grup: Grupi i parë përkthen një fjali nga anglishtja në shqip. Grupi i dytë merr versionin në shqip dhe e kthen sërish në anglisht pa parë fjalinë origjinale. Në fund, krahasohen ndryshimet strukturore dhe gramatikore.