Dita e Frustrimit/ Si t’i ndihmojmë fëmijët të përballojnë zhgënjimin dhe emocionet e vështira?

Kur gjërat nuk shkojnë sipas dëshirës, fëmijët kanë nevojë për mirëkuptim, jo për gjykim. Ja si mund t’i ndihmojnë prindërit dhe mësuesit të përballojnë frustrimin dhe të mësojnë nga emocionet e tyre.

A ju ka ndodhur që një fëmijë të shpërthejë në lot sepse nuk arrin të zgjidhë një ushtrim, të zemërohet sepse humbet në një lojë apo të dorëzohet kur diçka nuk i shkon sipas dëshirës? Këto situata janë pjesë e përditshmërisë së fëmijërisë dhe shpesh kanë në themel një emocion të njohur: frustrimin.

Të përjetosh frustrim do të thotë të ndjesh shqetësim, zhgënjim apo zemërim kur diçka nuk shkon siç e kemi pritur, kur një dëshirë nuk plotësohet ose kur një vështirësi na duket më e madhe se aftësitë tona për ta përballuar.

Për fëmijët, të cilët janë ende duke zhvilluar aftësitë e tyre emocionale, këto situata mund të jenë veçanërisht sfiduese. Ata jo gjithmonë dinë t’i emërtojnë ndjenjat që përjetojnë dhe, për këtë arsye, frustrimi mund të shfaqet përmes të qarit, zemërimit, kundërshtimit apo dëshirës për të hequr dorë.

Frustrimi nuk është një emocion që duhet ta eliminojmë, por një përvojë që mund ta mësojmë fëmijën ta përballojë.

Pse është e rëndësishme që fëmijët të mësojnë të përballojnë frustrimin?

Në jetën e përditshme, fëmijët përballen me shumë situata që kërkojnë durim, përpjekje dhe përshtatje: një detyrë që nuk zgjidhet menjëherë, një lojë që nuk fitohet, një dëshirë që duhet të presë ose një konflikt me shokët.

Nëse në këto momente fëmija merr mbështetjen e duhur, ai mund të mësojë gradualisht të tolerojë zhgënjimin, të kërkojë ndihmë, të gjejë zgjidhje alternative dhe të mos e lidhë një dështim të përkohshëm me vlerën e tij personale.

Përballimi i frustrimit ndihmon në zhvillimin e vetëkontrollit, këmbënguljes, pavarësisë dhe aftësisë për të zgjidhur problemet. Këto janë aftësi që i nevojiten fëmijës jo vetëm në shkollë, por edhe në marrëdhëniet me të tjerët dhe në jetën e përditshme.

Si mund t’i ndihmojnë prindërit dhe mësuesit fëmijët?

1. Të njohin dhe të emërtojnë emocionin

Në vend që t’i themi fëmijës “Mos u zemëro!” ose “Nuk ka arsye të qash!”, mund t’i themi: “E kuptoj që je i zhgënjyer, sepse nuk të doli ushtrimi siç dëshiroje”.

Kur fëmija dëgjon që emocioni i tij emërtohet dhe kuptohet, ai fillon të krijojë një fjalor emocional dhe të shprehë me fjalë atë që ndien.

2. Të mos e gjykojnë për atë që ndien

Të gjitha emocionet meritojnë të dëgjohen, edhe kur sjellja që i shoqëron nuk është e përshtatshme. Fëmijës mund t’i bëhet e qartë se është normale të zemërohet, por nuk është e pranueshme të godasë, të fyejë apo të lëndojë të tjerët.

3. T’i mësojnë të ndalet dhe të marrë frymë

Kur frustrimi rritet, një pushim i shkurtër mund ta ndihmojë fëmijën të qetësohet. Frymëmarrja e ngadaltë, numërimi deri në dhjetë, vizatimi ose qëndrimi për pak minuta në një kënd të qetë janë mënyra të thjeshta që mund të praktikohen si në shtëpi, ashtu edhe në klasë.

4. T’i ndihmojnë të gjejnë zgjidhje, pa ua zgjidhur gjithmonë problemin

Nëse fëmija has vështirësi me një detyrë, në vend që t’i japim menjëherë përgjigjen, mund ta pyesim: “Cila pjesë të duket më e vështirë?”, “Çfarë mund të provosh ndryshe?” ose “A do të të ndihmonte ta ndanim detyrën në hapa më të vegjël?”.

Kështu, fëmija mëson se vështirësitë nuk janë fundi i përpjekjes, por një mundësi për të provuar një rrugë tjetër.

5. Të vlerësojnë përpjekjen, jo vetëm rezultatin

Fëmijët kanë nevojë të kuptojnë se gabimet janë pjesë e procesit të të nxënit. Shprehje të tilla si “E vlerësoj që provove përsëri” ose “Sot mësove diçka që nuk e dije dje” i ndihmojnë të zhvillojnë një marrëdhënie më të shëndetshme me gabimin dhe dështimin.

Libri si një urë drejt botës së emocioneve

Një histori e lexuar së bashku mund të bëhet një mënyrë e natyrshme për të folur me fëmijët për ndjenjat e tyre. Përmes personazheve, ata mund të njohin situata të ngjashme me ato që përjetojnë vetë, të kuptojnë reagimet e të tjerëve dhe të mendojnë për mënyra të ndryshme për të përballuar vështirësitë.

Sugjerim nga ALBAS: seria “Le të flasim hapur”

Kjo seri librash për fëmijë synon t’i ndihmojë ata të zbulojnë ndjenjat e tyre dhe të flasin hapur për shqetësimet e frikërat. Librat mund të shërbejnë si pikënisje për biseda të vlefshme mes fëmijëve, prindërve dhe mësuesve.

Pas leximit, mund t’i pyesim fëmijët: “Si mendon se u ndie personazhi?”, “A të ka ndodhur edhe ty diçka e ngjashme?” dhe “Çfarë mund të bënte ndryshe?”.

Një tjetër sugjerim është libri “Gjyshi në kornizë”, i autorit Ermir Nika, botuar nga ALBAS. Përmes marrëdhënies mes gjyshit dhe nipit, si dhe sfidave që përjeton personazhi i vogël, libri ofron një mundësi për të diskutuar mbi vështirësitë, përballimin e tyre dhe rëndësinë e mbështetjes njerëzore.

Një aktivitet i thjeshtë në klasë: “Çfarë bëj kur ndihem i frustruar?”

Mësuesit mund t'u propozojnë nxënësve një aktivitet të shkurtër, duke i ftuar të plotësojnë tri fjali:

Kur diçka nuk më shkon siç dua, unë ndihem…

Kur ndihem i frustruar, më ndihmon…

Herën tjetër që do të has një vështirësi, do të provoj të…

Për nxënësit më të vegjël, përgjigjet mund të shprehen edhe përmes vizatimeve. Aktiviteti mund të zhvillohet pa i detyruar fëmijët të ndajnë përvoja personale që nuk dëshirojnë t'i tregojnë.

Në këtë mënyrë, klasa kthehet në një hapësirë ku emocionet pranohen, përvojat ndahen me respekt dhe fëmijët mësojnë se nuk janë të vetëm përballë vështirësive.

Fëmijët nuk lindin duke ditur si të përballojnë zhgënjimin, pritjen apo dështimin. Ata i mësojnë këto aftësi gradualisht, përmes përvojave të përditshme dhe shembullit që marrin nga të rriturit.

Ndonjëherë, ndihma më e madhe që mund t'u japim nuk është t'ua largojmë menjëherë pengesën, por të qëndrojmë pranë tyre, t'i dëgjojmë dhe t'u tregojmë se mund ta përballojnë atë hap pas hapi.

Sepse një fëmijë që mëson të përballojë frustrimin, nuk është një fëmijë që nuk zemërohet apo nuk zhgënjehet. Është një fëmijë që, me kohë dhe mbështetjen e duhur, mëson të kuptojë veten, të kërkojë ndihmë dhe të provojë përsëri.

Burime dhe lexime të rekomanduara:

Portali Shkollor – https://www.portalishkollor.al/news/prinderimi-i-suksesshem-sfida-me-e-madhe-e-familjes-se-sotme

ALBAS – “Le të flasim hapur…”. https://albas.al/seria-le-te-flasim-hapur/

ALBAS – “Gjyshi në kornizë”, nga Ermir Nika. https://albas.al/botime/gjyshi-ne-kornize/

© Portali Shkollor - Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.