Studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut kërkojnë përdorimin e gjuhës shqipe në provimet shtetërore

Në ditët e fundit, qindra studentë shqiptarë të fakulteteve juridike në Shkup kanë dalë në protesta masive duke kërkuar që provimet shtetërore të zhvillohen në gjuhën shqipe, një të drejtë që, sipas tyre, praktikisht nuk po zbatohet plotësisht pavarësisht statusit zyrtar të gjuhës shqipe në vend.

Protestuesit, midis të cilëve studentë nga universitete të ndryshme si Universiteti i Tetovës, Mother Teresa University dhe South East European University, kanë marshuar drejt institucioneve përkatëse dhe kanë nënshkruar një peticion që kërkon që provimi i jurisprudencës, i domosdoshëm për futjen në profesionet juridike (avokat, gjyqtar, prokuror), të zhvillohet edhe në shqip, jo vetëm në maqedonisht.

Me thirrje si “Gjuha shqipe është e drejta jonë”, “Shqipja nuk negociohet” dhe “Duam drejtësi”, studentët kanë shprehur pakënaqësinë e tyre përqendruar në zbatimin e Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve dhe Kushtetutës së vendit, sipas të cilave gjuha shqipe ka status zyrtar dhe duhet të përdoret në të gjitha proceset arsimore e administrative për komunitetin shqiptar.

Sipas demonstruesve, mungesa e mundësisë për të dhënë provimet në gjuhën amtare krijon pengesa serioze në zhvillimin profesional dhe bën që studentët të ndihen të pamundur të konkurojnë në mënyrë të barabartë me bashkëmoshatarët e tyre.

Reagime zyrtare dhe ndërkombëtare

Reagimi i Universitetit të Tiranës: Institucioni ka shprehur mbështetjen e tij të plotë për kërkesat e studentëve, duke i cilësuar ato si një aspiratë legjitime për barazi, dinjitet dhe mosdiskriminim. Universiteti thekson se e drejta për t’u arsimuar dhe vlerësuar në gjuhën amtare nuk është privilegj, por një standard i njohur ndërkombëtarisht dhe një element thelbësor për kohezionin social në shoqëritë shumëgjuhëshe.

Reagimi i ministrit Ferit Hoxha: Ministri i Punëve të Jashtme të Shqipërisë theksoi në një postim se përdorimi i gjuhës amtare është një e drejtë themelore e garantuar nga Kushtetuta dhe ligjet përkatëse, dhe se çështja duhet trajtuar me seriozitet institucional.

Përkrahje nga organizata të tjera: Këshilli i Marrëdhënieve Shqiptaro-Amerikane gjithashtu ka shprehur mbështetje, duke vënë në dukje se e drejta për të dhënë provimet në gjuhën shqipe është e garantuar nga Marrëveshja e Ohrit, Kushtetuta dhe Ligji për Përdorimin e Gjuhëve.

Çfarë kërkojnë studentët

Zbatimin e plotë të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve në çdo aspekt të arsimit dhe administrimit;
Që provimet shtetërore, përfshirë provimin e jurisprudencës, të zhvillohen edhe në gjuhën shqipe;
Respektimin e Kushtetutës dhe të drejtave të bashkësive etnike;
Barazi reale arsimore dhe profesionale për studentët shqiptarë.

Një çështje me ndikim më të gjerë

Kjo lëvizje e studentëve shqiptarë në Maqedoninë e Veriut reflekton një shqetësim më të gjerë për zbatimin praktik të të drejtave gjuhësore dhe barazinë në arsimin e lartë, në një vend ku bashkëjetesa multi-etnike kërkon zbatim rigoroz të ligjit dhe respekt për diversitetin.

Në vijim, mbetet të shihet nëse autoritetet do të miratojnë masa konkrete që zgjidhin shqetësimet e studentëve, apo çështja do të kthehet në një debat më të gjerë publik e politik në Maqedoninë e Veriut.